ابو القاسم سلطانى

14

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

سالرنو را تحت تاثير خود درآورد . بسيارى از كتب دانشمندان ديگر به لاتين ترجمه گرديد ولى فقط تاليفات دانشمندان ايرانى بود كه توجه مراكز علمى را به خود جلب نمود . كتاب منصورى توسط ژراردو كرمن ، كتاب قانون ابن سينا در سالهاى 1170 تا 1178 ميلادى به زبان لاتين و كتاب الحاوى در ايتاليا نيز به زبان لاتين ترجمه گرديد . كتاب قانون در سال 1960 به زبان روسى و به زبان انگليسى نيز ترجمه شده است . اين كتب تا سال 1558 ميلادى در مونپليه و تا سال 1909 ميلادى در دانشكده پزشكى بروكسل تدريس مىشده است . اهميت خدمات ايرانيان به دانش داروسازى را مىتوان از راه مقايسه با ساير قسمتهاى دنيا از قرن پنجم تا دوازدهم ميلادى درك كرد . با وجود اينكه در مصر باستان و دنياى كهن مغرب‌زمين دانش قابل ملاحظه‌اى از داروها و موارد استعمال درمانى آنها به وجود آمده بود هنوز روشهاى تهيه داروها نسبتا ابتدائى و محدود باقى مانده بود ، انهدام بسيارى از كتابخانه‌ها و مدارس كه در جريان برخورد روميها و مسيحيان آغاز و بعدها توسط واندالها ، ويزيگتها و استروگوتهاى مهاجم ادامه يافت سبب شد اطلاعات علمى مغرب‌زمين تا آن حد كه در زواياى پرستشگاههاى راهبان محفوظ و زنده مانده بود تنزل كند . در طى اين دوره از انحطاط غرب داروسازى در ايران بسيار پيشرفت كرده بود و در دانشگاه جنديشاپور نوع جديدى از پزشكى و داروسازى به وجود آمده بود به خصوص در رشته داروسازى ايرانيان بسيار پيشرفت كرده بودند و يكى از بخشهاى بيمارستان دانشگاه جنديشاپور بخش داروخانه بود كه آن را شراب‌خانه ( شراب - شربت ) مىناميدند و اولين‌بار در دنيا مىباشد كه شخصيتى به نام داروساز ظاهر مىشود و پزشكى و داروسازى تقريبا از يكديگر تفكيك مىشوند . تهيه انواع شربتهاى داروئى با شكر كه از جنوب ايران به دست مىآمد و نياز به مهارت كافى دارد ، تقطير و تهيه عرقهاى خوش‌بو و بعدا فراورده هاى الكلى در انحصار داروسازان ايرانى بود . چورچ در مورد پيشرفت داروسازى در اين منطقه از جهان مىگويد " اگر داروسازى غرب از نفوذ داروسازى مسلمانان بر كنار مىماند در پيشرفت آن به فرم امروز كاملا جاى ترديد بود " . بيمارستان جنديشاپور كه مجهزترين بيمارستان آن زمان بود و نحوه توزيع دارو ، سرمشقى براى ساختن بيمارستانها در ممالك مفتوحه اسلامى گرديد بيشتر اين بيمارستانها توسط ايرانيان ساخته شده و كار درمانى آنها را فارغ التحصيلان دانشگاه جنديشاپور تشكيل مىدادند . تعداد اين بيمارستانها به 34 مىرسيد كه در شهرهاى ايران ، بغداد ، شام ، قاهره و قرطبه قرار داشت كه مهمترين آنها بعد از بيمارستان جنديشاپور ، بيمارستان بغداد ، بيمارستان عضد إله ديلمى بود كه در سال 982 ميلادى به بهره‌بردارى رسيد . از داروسازان مشهور آن زمان شاپور سهل ( وفات : 869 ميلادى ) مىباشد كه اولين قرابادين يا فرمولر اروسازى را تاليف نموده است . ديگر داروسازان ابن مندويه كافى صاحب كتاب الكافى ، ابراهيم ابن بكس ، ابو يعقوب اهوازى و سعيد بن ابراهيم يا ابن تلميذ مىباشد كه بعدا ملقب به امين الدوله گرديد . كتاب فرمولر داروسازى يا قرابادين وى بعدا جانشين قرابادين شاپور سهل كه اولين قرابادين در دنيا مىباشد گرديد .