ابو القاسم سلطانى
101
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 2 * ) - نواسير ، جمع ناصور - فيستول است در اينجا به نظر مىرسد بواسير باشد و اشتباه چاپى شده است . ( 3 * ) - ارغاميس ، ارغامن ، ارجيما Argema - لكه سفيد روى قرنيه Leukoma ( 4 * ) - نزول الماء - آبمرواريد Cataract ( 5 * ) - جرب العين Psorophthalmia ( 6 * ) - ثاليل يا زگيل ( 7 * ) - ليثرغس - Lethargos خوابآلودگى ، كوماى خفيف ( 8 * ) - منظور آن است كه قوه حافظه را كم مىكند . ( 9 * ) - بوسه پياز ، بلبوس Muscari comosum Mill ( 10 * ) - قوبا - اكزما - Eczema ( 11 * ) - بهق ، ماخوذ از بهك فارسى ، كشن بهك ( زمخشرى ) Vitiligo ( 12 * ) - مغز گردو بوداده ( 13 * ) - مقدار خوراك ( 14 * ) - استسقاى لحمى - استسقاء عام ، خيز عمومى انساج Anasarca و Aqua intercoten و Hydrosarca Code - 276 حرمل ابيض Allium moly L اين گياه در كتب قديم ذيل حرمل Peganum Harmala L و با آن در يك موضع آمده است اگر در نسخ قديم پسوند احمر و ابيض نيامده باشد منظور حرمل يا حرمل احمر است نه حرمل ابيض مورد بحث . و بهطورىكه در اين كتب بويژه تحفه و مخزن فقط به حرمل ابيض اشارهاى شده و خواص ذكرشده مربوط به حرمل يا حرمل احمر است ولى در كتاب دياسقوريدوس حرمل ابيض با عنوان مستقل و به نام مولى آمده است . ديوسكوريد مىنويسد : برگ مولى مانند برگ نيل پهنتر و گسترده بر روى زمين و گل آن به شكل گل لوقواين 1 * مىباشد كه خيرى شيرىرنگ است ولى كوچكتر از آن و به اندازه گل ايون 2 * يا بنفشه است ، داراى ساقهاى به طول 4 زراع و سر آن شبيه به سير مىباشد [ و داراى پياز كوچكى شبيه به بلبوس است ] 3 * و اگر ريشه آن را با روغن ايرسا سائيده 4 * و در واژن شياف نمايند دهانههاى رحم را باز مىكند . . . ( ترجمه از ديوسكوريد عربى ، م - 3 ش 44 ص 261 ) . جالينوس در ششم گويد ريشه آن شبيه به بصل الزيز كوچك و قوت آن زياد است لذا هنگامى كه با آرد شيلم 5 * به همان شكلى كه ديوسكوريد گفته است از پائين 6 * مصرف نمايند دهانه رحم را باز مىكند . . . ابو حنيفه 7 * گويد حرمل دو نوع است يك نوع برگ آن مانند برگ بيد و گل آن مانند ياسمن و خوشطعم و به اين سبب كنجد و شوع 8 * و برخى مردم شاخه درخت بان را با آن مىپرورانند و بوى آن مانند بوى روغن ياسمين است . . . ابن سيمجون 9 * گويد حرمل دو نوع است حرمل احمر و حرمل