مصطفى النوراني الاردبيلي
71
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
درخت او به قدر دو ذرع و خاردار و برگ و تخم آن شبه به برگ و تخم مورد است . « 1 » در مخزن الادويه كندر به جاى لبان آمده است و لوى در شرح اين دارو مىنويسد : لبنا در تحفة الاحباب به كندر مايع اطلاق شده و حال آن كه لبنا به معنى كندر تر و خشك هر دو آمده است . لبان و لبنا داراى ريشه سامى است . مايرهوف م 188 گويد : كندر را كه در گذشته از ريشه فارسى مىپنداشتند مأخوذ از خوندروس يونانى است . درخت كندر مخصوص عربستان و سومالى است و واژه لبان مانند لغت كندر ريشه يونانى دارد و مأخوذ از لبيانو است و اين كلمه نيز مأخوذ است از لوبانو در آشورى و لبونا در عبرى و لبوتا در آشورى و ريشه لبن به معنى سپيد است . از حضرت صادق عليه السلام در باره اسپند و كندر سؤال شد ؟ فرمود : . . . و امّا كندر برگزيده انبياء است و مريم از آن كمك مىجست و هيچ دودى از دود آن زودتر به آسمان بالا نرود ، و دودش شيطان را مىراند و مرض را دفع مىكند ، از آن محروم نمانيد . « 2 » « قال : عليكم باللبان فانه يمسح الحر من القلب كما يمسح الاصبع العرق عن الجبين و يشدّ الظهر و يزيد العقل و يزكى الذهن و يجلو البصر و يذهب النسيان » . « 3 » امام رضا عليه السلام فرمود : زياد كنيد از كندر و مسابقه بدهيد و بجويد آن را كه جويدن آن نزد من بهتر است . زيرا آن بلغم را مىبرد و پاكش مىكند و عقل را محكم و غذا را در معده سبك مىگرداند . « 4 » امام رضا عليه السلام فرمود : زنهاى حامله را كندر بخورانيد ، زيرا اگر آن كه در شكمش هست پسر باشد پاك قلب ، دانا ، شجاع و اگر دختر باشد صورت و سيرتش خوب مىشود و اطراف رانش بزرگ و نزد همسرش محبوب و سعادتمند مىباشد . « 5 » باز امير المؤمنين عليه السلام فرمود : « مضغ اللبان يشدّ الاضراس و ينفى البلغم و يذهب بريح الفم » . « 6 » « جويدن كندر دندانها را محكم مىكند و بلغم را مىبرد و بوى دهان را زايل
--> ( 1 ) - تحفه ، ص 225 . ( 2 ) - مكارم الاخلاق ، ص 212 ؛ بحار ، ج 62 ، ص 300 . ( 3 ) - بحار ، ج 62 ، ص 294 . ( 4 ) - بحار ، ج 66 ، ص 444 . ( 5 ) - مكارم الاخلاق ، ص 222 . ( 6 ) - خصال ، ص 612 - 331 - 126 .