مصطفى النوراني الاردبيلي
68
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
ضماد كنگر براى خوشبو كردن عرق بدن توصيه شده است و براى معالجه اورام سخت و خارش پوستى مفيد است . ضماد ريشه آن جهت سوختگى آتش و پيچيدگى عصب نافع است . صمغ بوته آن ايجاد قى مىكند و همراه آن صفرا و بلغم را خارج مىكند ، ضماد آن اورام را فرو مىنشاند . مقدار خوراك آن 3 تا 7 گرم است . « 1 » * كنگر بيابانى [ مشخصات ] كنگر بيابانى گياهى است كه درازى آن زياده بر يك گز مىشود و شكوفه آن پهن بوده مانند بنفشه و در ميان شكوفه آن مانند پنبه چيزى است . اين گياه در بهار مىرود و پس از مدتى كه پير مىشود خارهايى در برگهاى آن پيدا مىشود . در ميان كردها برگهاى آن را خشك مىكنند و آن را مىكوبند سپس براى التيام زخمهاى كهنه و بريدگى ختنه استفاده مىكنند . « 2 » كنگر بر دو نوع است بيابانى و بستانى ، اين گياه داراى ويتامينهاى A . B مىباشد و ضماد آن براى التيام زخم ريه و جراحات روده و معالجه گرى و زخمهاى ديگر تجويز مىشود . ضمنا ريشه آن هم جهت سوختگى آتش و پيچيدگى عصب نافع است . « 3 » * آرتيشو يا گنگر فرنگى [ مشخصات ] در كتب قديمى به آن انگنار ، انگيناز و قناريه مىگفتند . بعضى هم به آن كنگر فرنگى و بستانى مىگويند . ميوه آن صنوبرى و شبيه به ميوه درخت كاج مىباشد . رنگ آن سبز است و در برگ آن تيغى شبيه به سوزن وجود دارد . [ محل رويش ] محل رويش اوليه آن نواحى بحر الروم است ولى امروزه در اكثر كشورها براى استفاده غذايى كاشته مىشود . در ايران نيز چند سالى است كه كاشته مىشود . قسمت مورد استفاده غذايى آن انتهاى برگهاى روى ميوه و طبق آن است در فارسى اين نوع را نهنج
--> ( 1 ) - همان ، دكتر غياث الدين جزايرى ، ص 34 . ( 2 ) - طبّ سنّتى در ميان كردان ، ص 142 . ( 3 ) - زبان خوراكيها ، دكتر غياث الدين جزايرى ، ص 34 - 32 .