مصطفى النوراني الاردبيلي
56
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مصرف و مقدار خوراك روغن كرچك : روغن كرچك دارويى است مسهل و مقدار مصرف آن 15 سانتىمتر مكعب است . در صنعت جهت تهيه صابون و چرب كننده قسمتهاى داخلى موتورهاى انفجارى به كار مىرود . « 1 » * كزبره صغيره [ مشخصات ] گياهى است كوچك ، يك ساله ، برگهاى آن تقسيم شده به قطعات كوچك ، شبيه گشنيز و دندانهدار است . گلهاى آن كوچك و سفيد و بهصورت چتر در قسمت بالاى گياه مىرويند . اين گياه در دامنه البرز ، پشند و كرج در ارتفاعهاى 1500 - 1700 متر مىرويند . خواص تخم آن شبيه گشنيز است و محلىها بهعنوان ادويه و چاشنى از آن استفاده مىشود . « 2 » * كسب [ خواص : ] على بن ابراهيم طالقانى گويد : متوكل از جهت زخمى كه از بدنش بيرون آمد ، سخت مريض ، حتى مشرف به مرگ شد و كسى هم جرأت نمىكرد آهن به آن بزند و مداوا كند ، مادرش نذر كرد كه اگر متوكل از اين مرض نجات يابد ، مال مهمى از امول خود را به خدمت امام حسن عسكرى عليه السلام بفرستد . از طرفى هم فتح بن خاقان به متوكل گفت : اگر صلاح بدانيد كسى را در باره مرض خود به سوى امام حسن عسكرى عليه السلام بفرستى ، آن هم بيايد كه شايد از او درخواستى بكنى و امكان دارد نزد او چيزى باشد كه به واسطه آن غم تو را زائل كند . متوكل گفت : بفرستيد . فرستاده متوكل رفت و برگشت و گفت امام حسن عسكرى عليه السلام فرمود : كسب گوسفند را با آب گل مخلوط كرده و تر كنند و بر آن زخم بگذارند كه به امر پروردگار نافع مىشود . ولى كسانى كه در حضور متوكل بودند به اين بيان امام استهزاء كردند ، فتح به آنان گفت از تجربه كردن حرف وى ضررى بر شما
--> ( 1 ) - مفردات پزشكى جديد فارماكو گنوزى 1973 ، ص 221 . ( 2 ) - معارف گياهى ، ج 1 ، ص 251 .