مصطفى النوراني الاردبيلي
44
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
سينه سودمند است . خوراك تناولى بايد به وزن يك ( درهمى ) باشد كه برابر هيجده قيراط است . كتيرا با سوخته شاخ گوزن كه شستشو داده باشند يا با كمى زاج بلورى قاطى كنند درمان درد گرده و سوزش مثانه است . « 3 » كثيرا صمغ قتاد است و به فارسى گون نامند و در حرارت و برودت معتدل و در اول تر است و بعضى در اول سرد و خشك دانستهاند . مداومت آشاميدن آن با مثل آن از هر يك از بادام و نشاسته و شكر بهغايت مسمّن بدن خصوصا چون بعد از آن شيرى كه در آن نارگيل پخته باشند ، بنوشند و از اسرار مجربه شمردهاند . طلاى آن با نوره و گوگرد جهت جرب و حكه و با سركه جهت بهق و برص و با لعابها جهت شق شدن موى و اكتحال آن مفيد است . « 4 » كتيرا صمغ يا شيرهاى است كه از گياهى به نام گون گرفته مىشود . گون گياهى است خاردار با ساقههاى ستبر و شاخههاى بلند و انبوه ، گلهايش سفيد يا زرد كمرنگ ، در نقاط كوهستانى مىرويد ، براى به دست آوردن كتيرا ساقههاى گياه را تيغ زده و پس از تيغ زدن شيرهاى از آن بيرون مىآيد و منعقد مىشود سپس آنها را جمع آورى مىكنند . در ميان كردها كتيرا را براى لينت مزاج و رفع يبوست به مصرف مىرسانند . « 5 » * كدو گياهى است از رده دو لپهاىهاى پيوسه گلبرگ كه سردسته تيره خاصى به نام تيره كدوييان مىباشد . گياهى است بالا رونده و علفى و داراى برگهاى ساده و خشن است و برخى از برگها بهصورت پيچكهايى درمىآيند كه گياه بدان وسيله به تكيهگاه مىچسبد . ميوه اين گياه حجيم مىشود و درون ميوه ، دانههاى زيادى قرار مىگيرند . « 1 »
--> ( 3 ) - قانون در طب ، ج 2 ، در قسمت طرغاقيثا گون كتيرا ، ص 174 . ( 4 ) - تحفه حكيم ، ص 216 . ( 5 ) - طبّ سنّتى در ميان كردان ، ص 143 . ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 3 ، ص 2923 .