است . ميوه آن مايل به قرمز و بزرگى يك گيلاس و پوشيده از پرده‌اى است كه از به هم پيوستن كاسبرگها حاصل مىشود ( نام عروسك در پرده كه به اين گياه داده‌اند ، به همين مناسبت است ) . نزد عامه اهل فارس معروف به عروسك پس پرده و به شيرازى كچومن و به يونانى قسوليدوس و قيدس و اوسفدنون و به سريانى خمرى موجا و به رومى اسفيدوليون و به عربى جوز المرج و حب اللهو و به هندى راجپوتكه و بن‌پوتكه و به لاتينى هليله كايم نامند و آن از انواع عنب الثعلب است . كاكنج دو نوع است ، كوهى و باغى و از مطلق آن مراد بستانى ( باغى ) است و مستعمل پوست ميوه و دانه است كه سرخ تازه باشد . قوت آن تا سه سال باقى مىماند و مزاجش سرد و خشك در دوم است . كاكنج نافع خنازير و درد جگر و چكاندن عصاره‌اش در گوش نافع زخم كهنه آن و آشاميدن آن نافع تنگى نفس و يرقان و مخرج كرمها و كرم كدو و صفرا با ادرار و دافع امراض كليه و مثانه و زخم آن و زخم مجارى ادرار است و چون آب كاكنج را با مغز فلوس بنوشند نافع ورم جگر است و تداوم آن به مقدار يك مثقال هر روز ، جهت يرقان مفيد است . گويند : اگر زن تا هفت روز ، و روزى هفت عدد از آن را بخورد ، بعد از پاكى از حيض ، جهت منع حمل مجرب است . ماليدن عصاره آن محلل سختيها و بواسير و نواصير و مخدر است . مصلح آن گلقند است و كثرت استعمالش مضر كليه است و مصلحش گل سرخ و گل فارسى و بدلش بزر البنج سفيد و گويند عنب الثعلب و يا تخم خيار است . مقدار خوراكش از دو تا سه درم است . كاكنج كوهى نيز مدر بول است . يك مثقال آن خواب‌آور بوده و بيشر از آن موجب جنون است . « 1 »

--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 4 ، ص 12 ؛ قانون در طب ، ج 2 ، ص 186 ؛ الابنيه ، ص 276 ؛ تحفه حكيم ، ص 214 ؛ قرابادين كبير ، ص 348 ؛ صيدنه ، ج 2 ، ص 965 .