مصطفى النوراني الاردبيلي
31
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
* كاكائو درخت كوچكى است كه منشأ اصلى آن در مكزيك و آمريكاى مركزى بوده است ولى امروزه بهعلت استفاده فراوانى كه از دانه آن مىشود ، در غالب نواحى مساعد پرورش مىيابد . داراى برگهاى بزرگ ، منفرد ، با دمبرگ كوتاه ، بى كرك ، شفاف و شامل دو استيپول كوچك و زود افت مىباشد . گلهاى آن كوچك ، به رنگ مايل به قرمز ، فاقد بو و مجتمع به صورت دستههاى 6 تا 7 تائى است كه بر روى تنه درخت يا شاخههاى مسن و نيز شاخههاى جوان ظاهر مىگردند . تخمدان آن آزاد ، مركب از 5 خانه و ميوهاش دراز ، بيضوى ، به صورت نوعى به رنگ زرد يا قرمز ، ناشكوفا و داراى برجستگىهاى مشخص طولى است . دانه كاكائو به درازاى 2 تا 3 سانتيمتر ، به عرض 5 / 1 سانتىمتر و به رنگ قهوهاى مايل به قرمز مىباشد . بادام درون آن رنگ قهوهاى ، قرمز يا مايل به بنفش يا سايه مايل به آبى و روغن فراوان دارد . سطح خارجى آن از يك غشاى نازك آلبومن پوشيده است . لپههاى آن حجيم ، بوى آن ضعيف ، طعمش كمى تلخ ، مطبوع و معطّر است . واريتههاى مختلف اين گياه و گونههاى ديگر آن امروزه در بعضى از نواحى حاره پرورش مىيابند . دانه اين گياه تحت نام كاكائو در بازرگانى عرضه مىشود . گرد كاكائو به مصارف تهيه شكلات و فرآردههاى داروئى مختلف مانند شربتهاى مقوى و غيره مىرسد بعلاوه منشأ تهيه بورد و كاكائو است . از بورد و كاكائو به صورت اكسيپيان ، براى تهيه شياف ، پماد و غيره استفاده مىشود . پوست دانه كاكائو به مصارف تهيه تئوبرومين مىرسد ، بعلاوه دمكرده آن بهعنوان يك نوشابه مقوى غالبا مصرف مىگردد . « 1 » كاكائو دانه درختى است كه بو داده ، سرخ شده و پوست كنده و كوبيده آن را كاكائو مىگويند .
--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 1 ، ص 394 - 391 .