مصطفى النوراني الاردبيلي

76

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

ميان كردها جوشانده آن را براى رفع سرفه و سرماخوردگى و لينت مزاج مصرف مىكنند . « 1 » اين گياه در امراض مزمنه جلدى و خنازيرى معمول است قدر شربت مطبوخ سى تا صد گرم در يك ليتر آب - اكستر - چهار الى هشت گرم . آشاميدن تر و تازه آن مسهل و خشك آن حابس و آشاميدن آب تر و تازه آن يا طبيخ خشك آن با شكر يا انجير و يا عسل جهت سرفه و خشونت سينه نافع است . « 2 » دم‌كرده تخم شبدر را قدما براى مداواى سوزاك به كار مىبردند . « 3 » قرط كه با ضمه قاف و فتحه راء است با حندقوقى فرق مىكند و اين توصيفات قرط با كسر قاف و فتح راء مىباشد . قرط علفى است كه آن را شبدار و برسيم هم مىگويند و در لاتين اسم آن : Trifolium Alexandrinum و از تيره قرنيه Leguminosae مىباشد و قرط نوعى از كراث مىباشد كه آن را كراث خوردنى مىگويند و آن قسم كراث كه در مصر و اروپا هست آن را Allium Porrum مىگويند كه آن از تيره زنبقيه Liliaceae مىباشد . و آن مشابه پياز هست و لكن برگهايش بزرگ و باريك ، و كراث نوع آخرى است كه آن را كراث ابوشوشه يا قفلوط Allium Ascalomcum مىگويند و كراث نبطى را Allium Ampeloprassum مىگويند و كراث برّى را Allium Rotundum مىگويند . « 4 » قرط را به كسر قاف و فتح راء حندقوقى و در هندى بسكهپرا گويند و در زبان قديم سانسكريت آن را بهاگنين شوندنى ، يعنى ورم دور كننده و در فارسى ديو اسپست و در انگليسى Spreading Hog Weed ناميده‌اند ، علفى معروف است با برگهاى بيضوى ، بيخ آن سفيد و كلفت و به لحاظ گل دو رنگ در دو قسمت مىشود : سرخ و سفيد و بيشتر سفيد آن در دارو استعمال مىشود .

--> ( 1 ) - طب سنتى در ميان كردان ، ص 116 . ( 2 ) - مفتاح الادويه ، محمد حسين علوى طبيب . ( 3 ) - دارونامه ، دكتر احمد پارسا . ( 4 ) - ملحقات لسان العرب ، ج 17 ، ص 14 .