مصطفى النوراني الاردبيلي

48

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

سه خانه‌هاست . پوسته خارجى دانه آن به رنگ قهوه‌اى قرمز و داراى لكه بزرگ تقريبا سفيد و مشخص است . در درون آن نيز دو لپه بزرگ روغن‌دار با طعمى تلخ و مطبوع جاى دارد . در تهيه فيلترها ، به منظور جذب اشعه ما وراء بنفش به كار مىرود . پوست ساقه اين درخت به علت دارا بودن تانن ، اثر قابض و به‌طور خفيف تب بر دارد . مصرف آن در گذشته به‌عنوان تب‌بر در بين مردم رواج زياد داشته است . از عصاره روان گل و برگهاى آن ، براى رفع نقرس ، روماتيسم و سياه سرفه استفاده مىشود . از پوست اين درخت امروزه به‌عنوان قابض و جهت رفع اسهالهاى ساده و ضعف عمل دستگاه هضم استفاده مىكنند . مغز دانه گياه داراى اثر تنگ كننده معمارى عروق سطحى ، منتهى با عمل بطئى است . در خونريزيها و مداواى واريس مورد استفاده واقع مىشود . تنطور دانه اين گياه نيز اثر آرام كننده سريع درد بواسير و كاهش دهنده تورم آن دارد . عصاره الكلى دانه آن به حالت ساده و يا مخلوط در الكل ( به منظور رقيق كردن ) به‌صورت ماليدن ، در روماتيسم ، دردهاى عصبى و بيماريهاى دردناك و ناراحت كننده پوست مانند سرمازدگى و خارش اثر مفيد و آرام كننده به وجود مىآورد . در استعمال خارج ، روغن دانه به‌صورت ماليدن در نقرس به كار مىرود . ماليدن محلول الكلى 5 / 1 عصاره دانه اين گياه نيز در روماتيسم‌هاى سبك و همين عصاره به حالت معمولى ، جهت درمان سرمازدگى و خارش معمول است . پوست اين درخت به‌صورت جوشانده 15 تا 40 در هزار به‌عنوان تب‌بر و عصاره آبى آن به مقدار 60 / 0 تا يك گرم مخلوط در يك پوسيون به‌عنوان يك داروى مقوى در مصارف داخلى مصرف مىشود . اين درخت ، بومى يونان و بلغارستان است ولى به علت زيبايى خاصى كه دارد ، پرورش آن به‌عنوان زينت در نواحى مختلف ايران معمول مىباشد . « 1 » شاه‌بلوط پوست كنده را براى تهيه غذاهاى مختلف در طبّاخى به كار مىبرند . مصرف آن را براى كسانى كه دوره نقاهت را مىگذرانند و افراد سالخورده توصيه

--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 1 ، ص 528 - 523 .