مصطفى النوراني الاردبيلي
464
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
قنطوريون قنطوريون اسم يونانى است كه داراى نباتى بزرگ و كوچك مىباشد كه بزرگ آن را غليظ و كوچك آن را رقيق مىگويند . ساقه بزرگ آن شبيه ساق حماض و خشن است ، برگ آن شبيه برگ زردك و تخم آن شبيه تخم كافشه و بيخ آن پهن و سرخ و سخت و پُر از رطوبت و بسيار سرخ و با تندى و شيرينى و قبض است . قوتش تا ده سال باقى مىماند و عصاره بيخ آن قويتر از ساير اجزاى آن است . گياهى يك ساله يا دوساله به طول 45 - 15 سانتىمتر است . ساقههاى آن بدون كرك ، چهارگوش ، عمودى و تنها در قسمت گلدار منشعب است . رنگ گلها سرخ كمرنگ است . زمان گل دادن آن در فاصله ماههاى تير و مرداد است . قسمت مورد استفاده آن تمام قسمتهاى گياه گلدار است . اين گياه در سراسر اروپاى مركزى ، البته نه به مقدار فراوان ، در جنگلها ، علفزارها ، كنار جادهها و غيره مىرويد . گياه گلدار آن را جمعآورى كرده در سايه يا آفتاب مىخشكانند . اين گياه در آذربايجان ، غرب و شمال و نواحى شرقى ايران مىرويد . تكثير آن از طريق كاشتن دانههاى رسيده گياه صورت مىگيرد . براى اين كار دانهها را در اواخر اسفند تا اواسط فروردين ماه در زمين سبك ، نسبتا مرطوب و داراى كود كافى مىكارند . به زودى دانهها جوانه مىزنند و به گياهان جوانى مبدّل مىگردند كه پس از مدت كوتاهى مىتوانند مورد بهرهبردارى قرار گيرند . سر شاخههاى گلدار اين گياه در ماههاى خرداد تا مرداد چيده مىشود و پس از انجام اين كار ، آنها را بهصورت بستههاى كوچك درآورده درون پاكتهاى كاغذى جاى مىدهند تا رنگ طبيعى آنها ضمن خشك شدن سريع ، محفوظ باقى بماند . با بررسىهايى كه به عمل آمده ، ثابت شده است كه اگر گياه در زمين مناسبى از نظر كود ، جنس خاك ، مرطوب بودن و غيره پرورش نيابد ، اثرات درمانى آن كمتر از گياه وحشى خواهد بود . نافع صرع ، درد مفاصل ، سياتيك و ضعف مىباشد .