مصطفى النوراني الاردبيلي
432
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
شاخههاى جانبى به طول ده تا پانزده سانتىمتر مىگيرند و در خاك سبك و درجه حرارت بيست و پنج تا سى و پنج درجه مىكارند . « 1 » فيل روايت از جابر بن حيان : فيل پستانداريست عظيم الجثه كه راسته خاصى به نام راسته فيلان را به وجود مىآورد . در راسته فيلان ، امروز فقط دو گونه موجود است : يكى آسيايى يا هندى و ديگرى فيل آفريقايى . قد فيل هندى از فيل آفريقايى كوچكتر و گوشها و عاجش نيز كوچكتر است . فيلها بزرگترين حيوانات خاكزى هستند . داراى خرطوم بزرگى مىباشند كه از اتصال دو جدار بينى و لب فوقانى بهوجود آمده است . دست و پاى فيلها حجيم و عضلانى است و هر كدام به 15 انگشت ختم مىشود . فيل را معمولًا در هندوستان و آفريقا اهلى مىنمايند و جهت باركشى و شخم زدن ، از آن استفاده مىكنند . برخى فيلها بالغ بر 50 تا 60 كيلوگرم عاج مىدهند . ارتفاع فيلهاى آفريقايى تا 5 / 4 متر نيز مىرسد . « 2 » فيل معرب از پيل فارسى است و به عربى شمعل و عردار و به هندى هاتهى و گچ و به فرنگى فالطه نامند و آن حيوانى است مهيب معروف در جثه و بزرگتر از كل حيوانات است . دندان آن را به عربى عاج مىنامند و ضجاج بهترين اجزاى آنست . ابن سينا در شفا گفته است كه آن از جنس دندان نيست ، بلكه آن قرن معكوس مائل از بالا بهسوى پايين است و دندان آن ، همه در دهن آن است و خرطوم آن به جاى بينى است و مجوف و پيچيده مىشود و از آن تنفس مىنمايد و آب را با آن به دم مىكشد و برداشته در دهان خود ريخته مىنوشد و كاه و غيره خوراك خود را به همان خرطوم
--> ( 1 ) - مجله برگ سبز ، ص 76 ، خرداد و تير 1371 . ( 2 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 2595 ؛ قرابادين كبير ، ص 319 ؛ ابن البيطار ، ج 3 ، ص 172 .