مصطفى النوراني الاردبيلي
421
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
نوشادر ، اينها را خوب كوبيده الك كن در هر چشم سه ميل بكش تا سفيدى را ببرد و گوشت چشم را پاك مىكند و درد را به اذن پروردگار ساكت مىنمايد سپس چشمهايت را با آب سرد بشوى و پس از آن به چشم خود اثمد بكش . « 2 » در روايتى ديگر امام در باره هليله زرد به يكى از ياران خود فرمود : هليله زرد را با هفت دانه فلفل بكوب و الك كن و به چشم سرمه بكش . « 3 » فلفل عبارت از ميوههاى رشد كرده و نارس پى پرنيگرم از خانواده پىپراسه مىباشد . مزه تند فلفل سياه مربوط به وجود يك آميد اسيدى به نام كاوى سين است كه در ميوهها به مقدار حدود يك درصد موجود مىباشد و استرئو ايزومر آن به نام پىپرين به مقدار برابر در فلفل موجود و عامل تندى آن مىباشد . عطر فلفل سياه مربوط به يك تا 6 / 2 درصد از اسانس فرّارى است كه از آلفا و بتا پىنن وال - آلفا و بتا فلاندرن ، د - ال - لى مونن ، پىپرانول ، دى هيدروكاروئول ، بتا - كاريوفيلن و ساير تركيبات ناشناخته مىباشد . بهعلاوه به مقدار 50 درصد نشاسته و روغن ثابت ( كمتر از يك درصد ) در ميوه فلفل وجود دارد . « 4 » فلفل ، سياه و سفيد دارد . ابو ريحان گويد : سفيد آن را از هند و سياه را از دريا مىآورند . درخت فلفل شبيه درخت سقز و خوشهاش مانند خوشه آن است . فلفل گياهى است از راسته دولپهايها بى گلبرگ كه جزو تيره خاصى به نام تيره كبابهها مىباشد . گياهان اين تيره شباهت تامى به تيره بيدها دارند و از اين جهت بيشتر در كتب گياهشناسى گياهان هر دو تيره را تحت نام تيره بيدها ذكر مىكنند . فلفل گياهى است بالا رونده و داراى ريشههاى ساقه خيز و كوتاه كه به كمك آنها به درختان مجاور خود اتصال پيدا مىكنند و بهطور همزيستى يا انگلى به سر مىبرند ، چنانچه اگر اين گياه را از درختان تكيهگاه خود جدا كنند ، به زودى از بين مىرود . قسمت مورد استفاده اين گياه ، ميوه آن است كه به دو صورت فلفل سياه و فلفل سفيد در
--> ( 2 ) - طب الائمه ، ص 87 . ( 3 ) - همان ، ص 86 . ( 4 ) - مفردات پزشكى جديد فارماكو گنوزى ، ص 261 .