محمد بن على بن زنجويه طبيب از عبد اللّه بن عثمان نقل مىكند كه مىگفت : به امام ابى جعفر محمد بن على بن موسى عليه السلام از سردى معده و تنگى دل شكايت نمودم فرمود : داروى پدرم را چه كردى كه جامع است ، عرض كردم : اى پسر پيغمبر ، آن دارو كدامين دارو است ؟ فرمود : نزد شيعه ما معروف است . گفتم : اى آقاى من ، من نيز يكى از شيعيان شمايم ، توصيفى در آن برايم بكن ، تا آن كه خودم را با آن معالجه كنم و به مردم هم بدهم ، فرمود : بگير زعفران و عاقرقرحا و سنبل و هل و بنج و خربق ابيض و فلفل سفيد از همه اينها مساوى و تنها ابرفيون دو برابر ، همه اينها را نرم كوبيده و در پارچه ابريشم الك كرده و با دو برابر وزن اينها عسل كف گرفته معجون و مخلوط مىنمايى و كسى را كه تنگى دل و سردى معده دارد با آب كمون ( زيره ) پخته شده يك حبه مىدهيد كه به يارى خدا خوب مىشود . « 2 » درخت معروفى است بر ساقه و شاخه درخت خار مىباشد . رنگ : سبز ، ذائقه : بىنهايت تلخ ، مزاج ، گرم و خشك در درجه سوم ، مقدار خوراك شير آن از نيم تا يك قطره ، در پاكستان و هند زياد است . مصلح آن شير گاو و خواص : محلّل ، سرخ كننده پوست ، مفرّح ، مسهل بلغم ، شير آن براى مرض آتشك ، درد مفاصل ، استسقاء و جذام مفيد است . آرد نخود را در شير زقوم خمير كرده قرصى به اندازه يك عدس درست كرده و به بيماران اين امراض مىدهند . مواد زايد را با اسهال از بدن خارج مىكند ، به اين جهت در ضيق و استسقاء استعمال مىكنند از شير زقوم نمكى به نام كهار درست كرده براى دارو استعمال مىكنند در استعمال خارجى محمر و مفرح است به همين جهت شير زقوم را با زردچوبه مخلوط كرده بر زگيل مىمالند كه آن را بر طرف كند . « 1 » و همچنين ماليدن روغن كرچك نيز زگيل را مىبرد . اشخاصى كه در جمع آورى آن كار مىكنند چهره را با نقاب مىپوشانند زيرا اگر خاك ماده اين درخت وارد دهان شود تمام دندانها را مىاندازد . حاج زين العطار مىگويد : اسم

--> ( 2 ) - الطب ، ص 90 ، بحار ، ج 66 ، ص 247 . ( 1 ) - المفردات ، ص 190 .