مصطفى النوراني الاردبيلي
402
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مرطوب ، گودالها ، اراضى نمناك ، حاشيه جادهها و غيره است . با آنكه گلهاى درشت و زيباى اين گياه ، نوش فراوان ايجاد مىكند ولى وضع ساختمانى گل به نحوى است كه مانع استفاده حشرات و زنبور عسل از آن مىگردد . قسمت مورد استفاده گياه ، برگ ، ريشه و غالبا ، قسمتهايى از گياه است كه درون خاك جاى دارند . پرورش اين گياه در زمينهاى آبرفتى و اراضى داراى كود كافى صورت مىگيرد . جمع آورى برگ گياه براى مصارف درمانى ، در سال دوم ، آن هم قبل از ظاهر شدن گل صورت مىگيرد ولى ريزوم و ريشه گياه را معمولًا در سال چهارم يا پنجم از درون خاك خارج مىنمايند . ريشه و ريزوم را پس از خارج كردن از درون خاك ، به خوبى شسته ، به قطعاتى به درازاى 1 تا 2 سانتىمتر تقسيم كرده و پس از خشك كردن در معرض استفاده قرار مىدهند . مصرف اين گياه اگر بهطور مداوم صورت گيرد ، عوارضى به علّت دارا بودن ساپونين به وجود مىآورد كه عبارت از لرز ، خشك شدن مخاط دهان ، فلج ناقص حركات زبان ، باز شدن مردمك چشم و غيره است . پس از وارد شدن ساپونين در خون ، حركات ارادى و انعكاسى ضعيف مىشود و با تحريكات ماده خاكسترى مغزى تيره ، موجب پيدايش عوارض نظير كُند شدن و توقف تدريجى حركات تنفسى و قلب فراهم مىگردد . همزمان با پيدايش حالات اخير ، فشار خون و درجه گرماى طبيعى بدن پايين مىآيد . اين گياه داراى خواص درمانى مدرّ ، معرّق ، تصفيه كننده خون و بهطور خفيف نيرو دهنده است . مصرف آن هنوز هم بهعنوان رفع رماتيسم ، نقرس ، بيماريهاى مجارى ادرار و پوست بخصوص در رفع سودا و همچنين كمخونى دختران جوان و بسيارى موارد ديگر معمول است . اطباى قديم ايران و عرف ، آن را در درمان سرطان ، جذام و بيماريهاى مختلف ديگر مؤثر مىدانستهاند . « 1 »
--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 1 ، ص 292 ، 293 ، 294 و 296 .