مصطفى النوراني الاردبيلي
396
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
تركيبات شيميايى : اعضاى مختلف اين گياه داراى تانن ، مواد رزينى ، اسانس ، اينولين و نوعى ماده تلخ به نام اوپاتورين است بهعلاوه دو نوع ساپونين با اثر مدرّ و معرّق از آن به دست آمده است . اوپاتورين مادهاى است تلخ و گزنده كه بهصورت گرد سفيد رنگ از اعضاى مختلف اين گياه و گونههاى ديگر آن به دست مىآيد در آب و غير آن نيز قابل حل مىشود . خواص درمانى : ريشه و تمام قسمتهاى اين گياه ، اثر اشتهاآور ، مدرّ ، مقوّى و معرّق دارد و اگر به مقادير زياد مصرف شود ، اثر زياد كننده ترشحات صفرا ، مسهلى ، قىآور ، دفع كرم و تببر ( بهطور خفيف ) ظاهر مىكند . از اين جهت با توجه به اختصاصات درمانى مذكور ، از آنها در رفع بعضى بيماريها نظير اسكوربوت ، آب آوردن انساج ، سرفه ، نزلههاى مزمن ، زردى ، تبهاى نوبه ، هيسترى ، بيماريهاى پوست ، بروز دانههاى جلدى ، بيماريهاى كبدى و طحال و حتى قطع حالت قاعدگى در زنان جوان و غيره استفاده به عمل مىآورند . فرآوردههاى اعضاى اين گياه ، ضمن تحريك ترشّحات صفرا ، ايجاد حالت مسهلى مىنمايد ، در نتيجه مىتوان از آن در رفع انسداد مجارى كبدى ، وجود صفرا در خون و همچنين يبوستهاى ناشى از نارسايىهاى اعمال برخى غدد و غيره استفاده به عمل آورد . در استعمال خارج ، چون اثر التيام دهنده زخم و جراحات چركين دارد از اين جهت برگهاى تازه و لهشده آن يا جوشانده گياه تازه بر روى عضو اثر داده مىشود يا از آنها به منظور رفع التهابها و ناراحتىها در كوبيدگى اعضاى سطحى بدن استفاده به عمل مىآيد . صور دارويى : دم كرده يا جوشانده 30 تا 60 در هزار برگ يا ريشه تازه گياه به مقدار يك فنجان بين هر دو غذا به نحوى كه تمام جوشانده مذكور در طى دو روز ، مصرف شود . اعضاى