مصطفى النوراني الاردبيلي

371

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

و پرز دار است . برگهاى آن متقابل و گلها صورتى مىباشد . ريشه‌ها به‌صورت افشان به ساقه‌هاى زيرزمينى آن متصل است . تركيبات شيميايى : در اين گياه وجود اسانس روغنى فرّار ، گلوكوزيد و تعدادى آلكالوئيد گزارش شده است . خواص - كاربرد : خيسانده ريشه علف گربه در آب و يا از تنطور آن به‌عنوان ضد اسپاسم و آرامبخش و مسكّن و ضد هيجان و در برخى موارد به‌عنوان تب بر استفاده مىشود . ريشه اين گياه به‌عنوان محرّك ، بادشكن و ضدّ عفونى كننده ، ضد هيجان ، ضدّ صرع و . . . كاربرد دارد . « 1 » عليق به فارسى به‌طور كلى تمشك و با نامهاى محلى خاص ناميده مىشوند از جمله در رودسر و رامسر تمشك و تموش ، در نوع كم ، در گيلان « ولش - لوش » » در كردستان « توژكشا » . در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى گيهه كوهى ، عُليق و عليق الجبل آمده است . مشخصات : گياهى است چند ساله با شاخه‌هاى كوتاه ، ساده ، كمى پوشيده از تيغهاى تيز و برگهاى سبز پوشيده از كرك . اين گياه در لاهيجان مىرويد و در هندوستان در ناحيه تبت از كشمير تا كومائون به‌طور خودرو انتشار دارد . تركيبات شيميايى : در برگهاى آن وجود لاكتيك اسيد ، سوكسى نيك اسيد ، ماليك اسيد ، تانن و آلبومىنئيدى تأييد شده است . در ميوه‌هاى گياه سيانيدين ، مونوگلوكوزيد يافت مىشود .

--> ( 1 ) - همان ، ج 3 ، ص 187 ؛ صيدنه ، ص 200 .