مصطفى النوراني الاردبيلي
368
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
روى برگهاى درخت سقز گالهايى ايجاد مىشود كه داراى مقدار زيادى تانن است و در دباغى بهعنوان دارو كاربرد دارد . تركيبات شيميايى : سقزى كه از اين درخت حاصل مىشود ، رزين و روغنى است و داراى اسانس روغنى فرّار و تركيباتى شبيه تربانتين است . خواص - كاربرد : دم كرده پوست آن براى شستوشوى ورمها و تحليل ورم مفيد است . اگر برگ خشك آن را بكوبند و با آب مخلوط كنند ، به جاى خضاب كاربرد دارد و اگر با سركه مخلوط كنند براى رويانيدن و نرم كردن موى سر مفيد و مؤثر است و خاكستر چوب آن براى جلوگيرى از ريختن موى سر مفيد است . « 1 » علقم به فارسى هندوانه ابوجهل و خربزه روباه و در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى حنظل و علقم و . . . آمده است . مشخصات : گياهى است چند ساله ، ساقههاى آن گسترده روى زمين يا پيچكدار و بالا رونده ، برگهاى آن متناوب بسيار بريده و داراى بريدگيهاى ثانوى و در نهايت كناره برگها نيز با دندانه پهن است . ميوه آن مدور ، به رنگ زرد و به بزرگى يك پرتقال است . تركيبات شيميايى : در اين گياه وجود يك ماده تلخ و گلوكوزيد كولوسنتين گزارش شده است . ريشه آن داراى مواد آلفا - الاترين ، هنترياكونتان و چند ساپونين مىباشد .
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 6 ، ص 145 ؛ محيط اعظم ، ص 390 .