مصطفى النوراني الاردبيلي

355

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

عقده در كُتب طبّ سنّتى با نام انبرباريس آمده است . به فارسى زرشك و زارچ گويند و به اصطلاح عربى مصرى « عقده » گفته مىشود . مشخصات : درختچه‌اى است كه بلندى آن 4 - 1 متر است . گلهاى آن زرد خوشه‌اى و آويزان مىباشد . در ميوه آن مقدار زيادى ماليك اسيد و تارتاريك اسيد يافت مىشود كه عامل ترشى ميوه مىباشد . البته كمى نيز قند وجود دارد . ميوه اين گياه دو عدد دانه است . تركيبات شيميايى : در پوست ساقه ، برگ ، گل ، پوست ريشه و چوب گياه آلكالوئيدهاى بربرين ، اوكسياكانتين و بربامين وجود دارد . در گلهاى آن بيشتر از آلكالوئيد اكسياكانتين و كمى اسانس مشخص شده است . خواص - كاربرد : از نظر خواص معتقدند كه قابض است و مقوّى كبد ، قلب و صفرابر است . مسكّن حرارت معده ، كبد و بند آورنده سيلان خون از بواسير مىباشد . از خونريزى مزمن جلوگيرى مىكند . مدرّ و تونيك تلخ است . دم كرده آن مقوّى كبد سرد است . « 1 » علف جارو به فارسى در كتب مختلف با نامهاى خَلَنْك ، خَلانج و علف جارو آورده شده است . مشخصات : به شكل بوته يا درختچه است كه گونه‌اى از آن جنگلى است كه بلندى آن تا 3 متر مىرسد . گلهاى آن كوچك و صورتى به شكل زنگوله است . تكثير اين گياه از طريق خوابانيدن يا قلمه زدن يا با كشت تخم آن انجام مىگيرد .

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 2 ، ص 140 ؛ صيدنه ، ص 35 .