مصطفى النوراني الاردبيلي
348
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
عشبه به فارسى و در كُتب طبّ سنّتى انواع آن را با نامهاى چوب چينى و عُشبه و عشبه مغربيه نام مىبرند . گياهى است چند ساله ، دو پايه ، اغلب بالا رونده و خاردار هستند . برگهاى آنها سبز بيضى مايل به دايره با دمبرگ مشخص است . گلهاى آنها خوشبو ، تعدادى قرمز رنگ و تعدادى از آنها داراى گلهاى سفيد كوچك مانند ياسمين سفيد و تعدادى نيز داراى گل زرد رنگ مانند ياسمين زرد هستند . « 1 » گونهاى از آن كه داراى ساقه زير زمينى ضخيم و گرهدار است و ميوهاش به بزرگى يك گيلاس مىرسد و قرمز رنگ است و 1 تا 3 دانه دارد . عشبه مغربيه ، صبرينه ، صبرينه طبى ، عشبه طبى نيز گويند . عشبه چينى : گونهاى عشبه كه ريشهاش در طب عوام بهترين داروى تصفيه كننده خون و ضد نقرس و بهترين داروى بيمارى سيفليس شناخته شده است . اين گونه عشبه در ژاپن و چين مىرويد و در برخى كتب رويش آن را در كنارههاى خزر نيز ذكر كردهاند . « 2 » عشبه را به رومى سرينه و به فرنگى اسفرينه و به عربى ظلام و به انگليس سارساپريلا و هيمى ديس مس رود و به هندى رس گويند كه شبيه به ياسمين سفيد است . اين گياه انواع مختلفى دارد و بهترين آن داراى شاخههايى دراز و در پهنى متوسط و سرخ نيم رنگ مىباشد كه چون آن را بشكنند غبارى از آن ظاهر مىشود . و مغز آن سفيد بوده كه قوّتش تا بيست سال باقى مىماند . تركيبات شيميايى : در ريشه و ساقه گياه وجود هتروزيد پاريلين و مقدارى نشاسته و كمى رزين و اسانس گزارش شده است . در آن مواد سارساپوژنين و تيوژنين مشخص شده است .
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 5 ، ص 61 . ( 2 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 2301 .