مصطفى النوراني الاردبيلي
334
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
گرمشان 350 كالرى حرارت توليد مىكند . هضمشان به علت داشتن سلولز زياد ، متوسط است و به لاغرها و كسانى كه ترشى معده دارند بايد پخت و داد و كسانى كه ازت و اسيد اوريكشان بالاست ، نداد . وزن صد دانه عدس 34 / 2 - 98 / 6 آب ، 11 - 5 / 13 مواد سفيدهاى ، 36 / 19 - 64 / 24 مواد قندى نشاستهاى ، 07 / 56 - 45 / 62 مواد چربى ، 50 / 0 - 45 / 1 مواد سلولزى ، 88 / 2 - 75 / 2 خاكستر ( مواد معدنى ) ، 75 / 1 - 15 / 3 ( تمام ارقام اول مربوط به عدسهاى صد دانه 98 / 6 گرم است ) . مواد معدنى عدس : گوگرد ، فسفر ، كلر ، سديم ، پتاسيم ، منيزيم ، كلسيم ، آهن ، مس ، روى ، منگنيز ، يد و از همه مهمتر آهن است . ويتامينهاى عدس B 1 و B 2 مىباشد . در تركيبات عدس مواد ازته فراوان است و اين مواد اغلب از لگومين كه نوعى كازئين نباتى است ، مىباشد . عدس بهواسطه لگومين هضم سهلترى يافته و بهواسطه همين ماده در آب آهكدار دير مىپزد . لگومينوزها هر چه زودتر چيده شوند نوكلئين بيشتر دارند . برخى تصور كردهاند حبوبات را بايد به علت داشتن مواد ازتى نزد لاغران تا اندازهاى نزديك به گوشت است . عدس آبى به فارسى جعرابه و جامخواب بك و در شيراز و در اصفهان جل وزغ معروف است . در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى عدس الماء و نوعى طحلب آورده شد است . مشخصات : گياهى است چند ساله با ساقه كوتاه در زير آب . برگهاى آن سبز به شكل عدس كوچك به قطر 4 - 3 ميلىمتر بدون رگبرگ و بدون دمبرگ مستقيما در رأس ساقه و در سطح آب قرار دارد . گلهاى آن بندرت ديده مىشود ، يك پايه و معمولًا دو نر و يك مادهاى است .