مصطفى النوراني الاردبيلي
327
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
عاقرقرحا گياهى است كوچك ، علفى ، پايا و به ارتفاع 20 تا 25 سانتىمتر كه منشأ اصلى آن در ارتفاعات الجزيره بوده است . ولى امروزه در غالب نقاط گرم و معتدل مانند كشور تركيه مىرويد . كاپيتولهاى گياه در فاصله خرداد تا تير ماه ظاهر مىشود و شامل دو نوع گل ، يكى لولهاى به رنگ زرد و ديگرى زبانهاى و ماده است . بهترين وسيله تشخيص آن از گونههاى ديگر آن است كه گلهاى زبانهاى آن در سطح فوقانى سفيد ولى در سطح تحتانى به رنگ ارغوانى مايل به بنفش مىباشد . ميوه آن فندقه و عارى از تار است . قسمت مورد استفاده اين گياه ريشه ( ريشه پيرتر ) آن است . بيخ ترخون كوهى را عاقرقرحا گويند و ابو ريحان مىگويد : در كوههاى باميان عاقرقرحا بزرگ مىشود و اين نام لغت يونانى است و در بعضى كتب صيدنه آوردهاند كه طعم آن تيز مىباشد و چون شكسته شود ، رنگ آن سرخ مىباشد . اين گياه شبيه به بابونه بزرگ است كه مفتح و محلل و مقوّى باه ، مبرّد و مسهل بلغم و مدرّ بول و حيض و عرق و