مصطفى النوراني الاردبيلي

300

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

طرخشقوق مشخصات : به فارسى با نامهاى گل قاصد ، خبرآور ، كاسنى برّى شناخته مىشود و در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى « طرخشقوق » ، « هندباى برى » ، « سن الأسد » و بقلة اليهوديه آمده است . گياهى است بىبو ، چند ساله ، خيلى كوچك و كوتاه‌تر از 40 سانتىمتر كه شيرابه يا مادّه سفيدى ترشّح مىنمايد . برگهاى آن دراز با بريدگىهاى عميق نوك تيز . برگها گروهى به شكل يك دسته برگ از يقه ريشه گياه خارج مىشوند . طبق گلهاى آن زرد طلايى كه به‌طور منفرد ، در انتهاى شاخه گل دهنده كه توخالى است ، ظاهر مىشود . ميوه آن فندقه كه ميوه‌اى خشك و مغز آن مجزّا و نچسبيده است . مانند : آفتاب‌گردان و در انتهاى هر ميوه معمولًا يك كاكل سفيد رنگ قرار دارد . تركيبات شيميايى : در گونه‌اى از آن مادّه تاركساسين ، تاركساسرين ، فيتوسترول ، تاراكساسترول و هوموتاراكساسترول در گياه تأييد شده است و طبق نظرى ديگر ، داراى تاراكساسترول ، تاراكساسرين ، لوولين و تعدادى اسيدهاى آلى و ساپونين وجود دارد . خواص - كاربرد : گياه تلخ و معرق و مقوّى معده و تونيك و خنك كننده است . براى ازدياد ترشّح شير و صفرا مفيد است . در موارد زخم و جوش و كورك ، جراحت و آبسه و گزش مار و دندان كرم خورده تجويز مىشود . براى تصفيه خون بسيار مؤثّر است و در موارد خنازير و خارش و جراحتهاى داخلى اثر مفيد دارد . « 1 »

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 1 ، ص 295 .