مصطفى النوراني الاردبيلي

296

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

خاصيّت ديگرى بيشتر است . گدازندگيش نسبت به تلخ‌مزگى اندكى است كه در آن است . به‌علّت گدازندگى و گيرندگى بسيار خشكاننده است . تباشير مانند گل سورى داراى نيروى مركّب است . از زخمهاى دهان و جوش زبان ( قلاع ) و در بيماريهاى ناشى از ترس ( توحش ) مفيد است . در علاج ورم گرم چشم داروى خوبى است . تناول تباشير و مالش محلول آن در تقويت قلب و علاج تپش گرم ( خفقان حار ) و غش كردنى كه از ريزش زردآب به‌سوى معده رخ مىدهد ، مفيد است . تشنگى ، استفراغ ، التهاب معده ، و ناتوانى معده را از بين مىبرد . زردآب را از رسيدن به معده جلوگيرى مىكند . افسردگى را علاج مىكند ، بازدارنده خلط صفرايى است و مانع تبهاى شديد است . « 1 » تباشير : از جوف نى كهنه بلاد هند به هم مىرسد و بهترين آن ، سفيد مستدير است كه با اندك تندى و گزنده زبان باشد . « 2 » طباشير : 70 درصد سيليكت و 30 درصد پتاسيم دارد . طباشير : خوراك آن دفع ويار زنان حامله‌اى كه تمايل به خوردن خاك و زغال را دارند ، مىكند . ماليدن پودر آن با سركه نافع ورم‌هاى ظاهرى است . ماليدن پودر آن با سماق و نمك ، نافع سستى دندان و خونريزى از لثه مىباشد . جوهر طباشير : خوراك آن با شيرين‌بيان و خون سياوشان و زاج سفيد نافع امراض گلو است . گرد آن براى برفك دهان بچّه مفيد است . « 3 » مشخّصات و تركيبات شيميايى : مادّه‌اى است كه قسمت عمده آن سيليسيك اسيد است و به‌علاوه داراى سيليكات و مقدارى نيز آهك و پتاس است . طباشير از گره‌هاى بامبو از طريق سوزاندن بامبو گرفته مىشود . در ابتدا مادّه‌اى نشاسته‌اى شكل به شكل استخوان نرم كه چون در آب بيفتد ، سخت مىشود و پس از خشك شدن سفيد و شفّاف مىگردد .

--> ( 1 ) - قانون در طب ، ص 167 . ( 2 ) - تحفه حكيم ، ص 176 . ( 3 ) - حكيم اسفنديارى .