مصطفى النوراني الاردبيلي
279
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
اشتهاى خوراك را زياد مىكند ، قلب و عضلات را قوت مىدهد ، آن را در مرض فلج - لقوه - رعشه - سرفه - تنگى نفس - ضعف باه با ادويه مناسبه مخلوط كرده مىدهند و مغز آن را شير درست كرده با عسل در سرفه بلغمى مىدهند ، و نيز دير هضم است . مصلح آن : سكنجبين و انار ترش - بدل آن : شقاقل با حب القار - استعمال زياد آن مورث درد سر و قى است . در بعضى كتابها آن را براى رياح ، درد مفاصل ، امراض جگر ، استسقاء ، يرقان ، درد گرده مفيد گفتهاند . گوشت بدن انسان را قوت مىدهد . « 1 » و اسم طبّى ميوه صنوبر چلغوزه Pinus Gerardinasee مىباشد كه در ادويه مناسب استعمال شده و نيز در ضعف دماغ - سرفه - سرماخوردگى و براى غليظ كردن منى و در بعضى امراض سينه و سرفه و ضيق النّفس و سرعت انزال و هضم معده استعمال شده مختصرا در امراض ياد شده استعمال شده و نيز در تمام مركبات مقوى يونانى چلغوزه ميوه صنوبر مخلوط مىگردد . « 2 » همان طورى كه اشاره شد ، صنوبر انواع مختلفى دارد ، اسم مطلق طبى آن Pinus Alba گفته شده و آن را در بيان كتاب المفردات ذكر كرديم كه از بعضى انواع آن روغن تارپين و بعضى ديگر بيرجد حاصل مىشود و آنها داراى مواد طبّى هستند و در داروسازى از آنها استفاده مىشود . « 3 » صنوبر الارض مشخصات : گياهى است كه نوعى از آن را به فارسى « عنبر بيد » و كوهى آن را « گل اربه » گويند . در كُتب طبّ سنّتى : « صنوبر الارض » ، « جُعده » و « جَعده » ناميده مىشود . گياهى است علفى ، يك ساله ، ساقه آن چهار گوشه پوشيده از تار و بلندى آن كمتر از
--> ( 1 ) - المفردات ، ص 215 ؛ مخزن المفردات ، ص 153 ؛ بستان المفردات ، ص 119 . ( 2 ) - همدرد ، ص 83 - 98 - 111 - 112 - 282 . ( 3 ) - دستور بريتانى ، ص 1111 .