مصطفى النوراني الاردبيلي

255

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

تركيبات شيميايى : از نظر تركيبات شيميايى در گياه مرزه اسانس وجود دارد كه مقدار آن در دوران رويش گياه در حدود 97 / 0 درصد مىباشد . از اين اسانس در ساختن بعضى عطرها و ادوكلنها استفاده مىشود . داراى اسانس ، كارواكرول ، سيمن ، ال‌پنين ، بورنئول ، لينالول ، بورنيل آستات ، اولئانوليك اسيد ، ريزوم آن اورسوليك اسيد است . خواص - كاربرد : نسبتا گرم و خشك و داراى خواصّى تقريبا مشابه حاشا در برخى موارد ضعيفتر از آن است . ضد نفخ و اشتهاآور است و براى تقويت نيروى جنسى مؤثّر مىباشد . براى تسكين درد دندان از آن استفاده مىشود و اگر با آب انجير خورده شود ، براى سرفه و تنگى نفس و درخشانى رنگ رخسار اثر مفيد دارد . خواص ديگرى نيز متعلق به اين گياه است . روغن تيمول يا تيمن كه در تركيب اسانس آن است ، منشأ اصلى خواص ضدّعفونىكننده آزربه مىباشد ، از طريق مخاط جذب مىشود و از راه ادرار دفع مىشود و رنگ ادرار را تيره يا سياه مىسازد . خاصيّت ضدّ ميكروب و ضد قارچ و ضد انگل دارد . تيمول در طبّ جديد نيز مورد توجه است و جوشانده آن براى ضد عفونى ، پانسمان و شست‌وشوى زخمها به نحو مؤثّرى استفاده مىشود و كاربردهاى ديگرى نيز دارد . « 1 » از صعتر الحمير ( نعناى كوهى ) ، جوهرى به دست مىآيد كه در داروسازى مورد استفاده قرار مىگيرد كه آن را THmol مىنامند . مقدار خوراكش تقريبا نيم مثقال است . ملطف و بادشكن است و بخصوص براى از بين بردن كرم شكم « هك ورم » ، « كرم حلقه‌اى » استعمال مىشود . با عسل قاطى كرده ، براى مريضان فلج ، لقوه و صرع مىدهند و براى ريزش موضعى مو با روغن مىمالند . غذا را ملطف و رطوبت جگر ،

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 2 ، ص 253 .