مصطفى النوراني الاردبيلي
247
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
ميلىگرم تا نيم گرم ، مصلح آن : كتير و گل سرخ ، مضرّ معده و كبد ، بدل آن : تربد و رسوت ، مليّن - مسهل - مقوّى معده و جگر ، قاتل كرم ، مدرّ حيض و محلّل رياح و منقى قروح مىباشد . اگر زن حامله خيلى استعمال كند جنين را سخت مىكند ، نفع خاص معده و امراض دماغى . حب ايارج ، حب سر ، حب تنكار ، حب شبيار ، مركّبات معروف صبر در داروى يونانى مىباشد و استعمال آن نيز بصارت را قوّت مىدهد . « 1 » برگ درخت صبر گيكوار ، را براى درد مفاصل ، سرفه ، مقوّى باه با داروهاى مختلف مخلوط كرده ، استعمال مىكنند . حلواى گيكوار مركّب معروف دواى يونانى است و عصاره آن الوا يعنى صبر را در طب Aloeindica مىگويند كه در امراض چشم ، خارش ، اوجاع مفاصل ، روماتيسم ، سردرد ، گوش درد ، تبّ ، امراض شكم و معده و سينه و مدرّ حيض استعمال شده و نيز بعضى مرهمها و حمول و ضماد براى اورام ذكر شده است و در قبض دائمى ، كمى اشتها ، ضعف جگر فايده مىدهد . مقوّى براى چشم است ، بخصوص براى پيران و نيز در تمام امراض چشم از آن فايده بردهاند و انواع مختلف بهطور كحل و سرمه درست كردهاند و در امراض بلغمى و عصبى مثل لقوه صورتى ، فلج ، رعشه ، دردها ، درد مفاصل با ادويات مشابه در اثر خود مخلوط شده استعمال شده است . « 2 » در داروسازى نيز ، آن را اليوز مىگويند و درخت آن را گيكوار يا كمار گندل نوشتهاند . از آن گردى درست شده است كه مقدار خوراك آن ، از 100 تا 300 ميلىگرم است . قرص اليوز مقدار خوراك آن از 5 / 0 گرم تا 250 گرم است و جوهر اليوز به نام الواينكه مقدار خوراك آن 16 ميلىگرم است ، در طبّ آن را با روغن دارچين ، قرنفل ، روغن حنظل و بلادونا مخلوط كرده ، براى قبض دائمى و پيچ شكم و نيز در جريان احتلام ، بواسير خونى و كثرت حيض مىدهند . اگر اين دوا را به زن مريض بدهند بچه شيرخوار آن را اسهال مىگيرد ، زن حامله اگر آن را بخورد ، بچه سقوط مىكند ، اين دوا
--> ( 1 ) - المفردات ، ص 107 ؛ مخزن المفردات ، ص 52 ؛ بستان المفردات ، ص 64 . ( 2 ) - همدرد ، ص 74 - 95 - 104 - 221 - 263 .