مصطفى النوراني الاردبيلي

237

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

خواص - كاربرد : از نظر طبيعت ، گرم و خشك است . برگ و شاخه گلدار و تخم آن كه مورد استفاده در طبّ سنّتى است ، محلّل و مسهل بلغم و قاعده‌آور است . تخم آن سنگ مثانه را دفع مىكند و دم كرده آن نيز براى تب مفيد است . ضماد برگ آن كه شبيه با شير تهيّه مىشود ، براى تحليل ورم پرده دماغ اطفال و نقرس و پيچيدگى عصب نافع است و براى طحال مضرّ است . « 1 » صبار مشخصات : در كُتب فارسى با نامهاى : « تمر هندى » ، « تمره » ، « خيجه » ، « انبله » و « حمز » آمده است . به عربى « صبار » و . . . گويند و در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى : « تمر هندى » و نوع هسته ريز و قرمز رنگ آن را « تمر هيرونى » و « تمر گجراتى » نام مىبرند . درخت بزرگى است داراى برگهاى مركّب پرى ، شامل 20 - 10 جفت برگچه فشرده ، نزديك به هم و متقابل . گلهاى آن به‌صورت خوشه‌اى شل و باز . در انتهاى ساقه به رنگ زرد مايل به قرمز با گلبرگهاى به‌طول 13 - 12 ميلىمتر قرار دارد . ميوه آن شبيه باقلا به شكل غلاف ناشكوفا با كمى خميدگى كه در آن 10 - 3 دانه قرار دارد . تركيبات شيميايى : در پولپ ميوه ، مقدار كمى قند و پكتين ، در حدود 10 درصد سيتريك و مقدارى اسيد تارتاريك آزاد و تارتارات اسيد دو پتاسيم است . در پوست درخت تانن وجود دارد و در هسته ميوه مقدارى روغن ثابت ، يافت مىشود . از درخت ، صمغى گرفته مىشود كه داراى گالاكتان است . سر شاخه‌هاى سبز و جوان درخت و برگهاى جوان و نرم آن منبع غنى از ويتامين B مىباشند .

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 7 ، ص 76 .