مصطفى النوراني الاردبيلي
211
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
خواص - كاربرد : از نظر طبيعت صمغ كتيرا ، حكماى طب سنتى اتفاق نظر دارند . عدهاى زياد ، آن را از نظر گرمى و سردى معتدل و از نظر رطوبت آن را مرطوب و حتى مرطوبتر از صمغ عربى مىدانند ولى عده ديگرى از حكما معتقدند كه طبيعت كتيرا سرد و خشك است . « 1 » شيلم خوردن ترب رنگ صورت را باز مىكند و ضماد ترب با آرد شيلم ( گندم ديوانه يا چچم ) براى روييدن مو و جلوگيرى از ريزش مو نافع است و ضماد آن با عسل براى تحليل ورم زير چشم ضماد تخم آن با عسل براى رفع آثار ضربه و كوفتگى و خون مردگى و لكههاى پوست بدن مفيد است . « 2 » شيمشير مشخصات : در ايران گوشوارك و شيمشير ناميده مىشود . اين شمشاد در ارسباران شيمشير گفته مىشود و در كتب طب سنتى به عربى آن افونموس و عرقية الراهب آمده است . ساقههاى اين درخت كوچك به واسطه توليد چوب پنبههاى موضعى چهار وجهى است و برگهاى بيضى كشيده نوكتيز به طول 8 - 3 سانتىمتر با دمبرگ . اين درخت ميوهاش از طرف خارج داراى چند برآمدگى است . درختچه كوچكى به ارتفاع 2 تا 6 متر و داراى برگهايى متقابل ، بيضوى و نوك تيز با دندانههاى كوچك و ظريف است . در حاشيه جنگلها ، چمنزارهاى طبيعى ، كنار جريانهاى آب ، مخصوصا اگر جنس زمين آهكى باشد ، مىرويد . پراكندگى آن در منطقه وسيعى از اروپا و در آسيا و ايران است . ساقههاى جوان آن در پايههايى كه در دشتها
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ص 27 ؛ محيط اعظم ، ج 1 ، ص 300 . ( 2 ) - همان ، ج 1 ، ص 35 .