مصطفى النوراني الاردبيلي
204
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
است . خاصيت دارويى آن تا دو سال باقى مىماند . بهترين آن نرم تازه و خوشبو است . مزاج آن گرم در آخر دوم و خشك در اول دوم مىباشد . به قول اسحال گرم و خشك در درجه دوم است . تخم آن گرم و خشك در درجه سوم و مزاج خاكسترش در درجه سوم گرم و خشك است . تخم شويد قىآور است . نشستن در آب پخته شويد نافع درد روده بادى و بلغمى است ، شربت تخم شويد سنگ كليه و مثانه را خرد و خارج مىكند و خوراك بريان آن با نبات نافع شب ادرارى در خواب مىباشد و مقوى باه است . ضماد تخم قاطع بواسير ناتيه است . خوراك آن با غذا دفع سموم كند و پخته آن با عسل و قى كردن نافع گزيدگى مار است . چرك داخل زخمها را پخته و بيرون مىكشد ، پخته آن صفرا را مىسوزاند و روغن آن باد را بيرون رانده و قوه باه را قوى و مزاج را نرم مىكند . « 1 » اسامى ديگر ؛ شويد ، شبت ، شوت و شود مىباشد . در درجه دوم گرم و خشك است ، روغن آن بادها را از شكم بيرون و باه را تقويت مىكند . خاكستر آن زخمهاى مرطوب را خشك مىكند . « 2 » بادشكن ، گرم كننده بدن ، هضم كننده غذا و ازدياد كننده شير مىباشد نيز براى بهبود بى نظمىهاى دستگاه گوارش ، به ويژه سكسكه و استفراغ در كودكان مفيد است . « 3 » عصاره آن نافع امراض گوش و بواسير است ، پخته آن جهت امراض رحم مفيد است . خوردن زياد آن باعث ضعف بينايى و قاطع منى مىشود . براى افرادى كه مزاج گرم دارند و مصلحش آب ليمو است ، مضر است . مقدار خوراك آن هفت درهم و تخم آن سه درهم و بدل آن رازيانه است . « 4 »
--> ( 1 ) - الابنيه عن حقايق الادويه ، ص 199 . ( 2 ) - صيدنه ، ج 1 ، ص 416 ، ج 2 ، ص 900 . ( 3 ) - آشنايى با گياهان دارويى ، دكتر ابراهيم ماكوئى ، ص 75 ؛ طب سنتى ، ص 122 . ( 4 ) - تحفه حكيم ، ص 162 ؛ قرابادين كبير ، ص 261 .