مصطفى النوراني الاردبيلي

201

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

باريك درمىآورد . 2 - سياه تخمه دشتى يا وحشى گياهى است يك ساله و علفى خيلى كوتاه ، برگهاى آن شبيه سياه تخمه مزروع با تقسيمات باريك نخى است . گلهاى آن آبى با خطوط سبز رنگ است . تركيبات شيميايى : در دانه‌هاى سياه تخمه مزروع اسانس و يك گلوكوزيد سمى به نام ملانتين و يك ماده تلخ غير متبلور زرد رنگ محلول در آب و الكل به نام نيژلين مىباشد . در سياه تخمه دشتى نيز ماده تلخ نيژلين و روغن ثابت و اسانس وجود دارد . خواص - كاربرد : به‌عنوان بادشكن ، مدر ، قاعده‌آور و زياد كننده ترشح شير تجويز مىشود . اين گياه به‌صورت ضماد براى آبسه‌ها ، روماتيسم ، ورم گوش و زخم بينى و سردرد مصرف مىشود و خواص دارويى ديگرى نيز دارد . « 1 » شوخس مشخصات : اين درخت در اطراف تهران شب خُسب و درخت ابريشم ، در مازندران بيولى ، در نور و كجور و ولى ، شوخس و شوفس ناميده مىشود . درخت گل ابريشم ، درخت حساسى است و برگهاى آن شبها روى هم مىخوابند و به همين دليل نام آن را شب خُسب گذاشته‌اند و شاخه‌هاى آن داراى انشعابات چترى است . گلهاى آن سفيد ، صورتى يا سرخ است كه در تيرماه شكفته مىشود .

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ص 211 .