مصطفى النوراني الاردبيلي
183
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
خواص بتانيكى : برگها اغلب مركب يا چند عدد پهلوى هم ، گلها كم و بيش غير منظم ، گلبرگ پنج قطعه ، تخمدان آن داراى يك پرچه ميوه Gousse بوده و گياهان اين خانواده عبارتند از : ارغوان ، تمر هندى ، فلوس ، گل ابريشم ، طاووسى ، گون ، نيل ، شيرين بيان ، اسپرس ، خارشتر و فستق . خواص دارويى : محرك و مقوى ، براى تقويت اعصاب و قواى دماغى بسيار مفيد و موثر است . براى مبتلايان به نقرس ، كم خونى ، لنفاوييزم ، راشىتيزم ، آثار ناشيه از سكونت در اماكن مرطوب و همچنين اختلالات ناشى از كم غذايى ، ضعف و غيره فوق العاده خوردن آن مفيد است . اين گياه مقوى ريه بوده و به علت داشتن املاح فسفر و ازت براى رفع و معالجه بسيارى از امراض مفيد است . « 1 » شنگرف ، زنجفر ابو على سينا مىفرمايد : مزاج ؛ در آخر دوم گرم و خشك است . زخمها را به هم مىآورد ، گوشت را در قرحهها برآورد ، داروى سوختگى و جرب خشك است . خوره دندانها را بر طرف مىكند . « 2 » ابو ريحان گويد : اين گياه را از كوه فرغانه مىآورند كه معدنى است و معمولى آن را از سيماب مىسازند . « 3 » زنجفر جراحت را بروياند و سوختگى آتش را سود دارد . « 4 » شنگرف دو نوع است : معدنى و مصنوعى . معدنى در معدن زيبق و طلا و مس تكون مىيابد و حجر الزيتونى مىنامند و مصنوعى آن از زيبق و كبريت است . « 5 »
--> ( 1 ) - راز گياهان شفابخش ، ص 67 . ( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 137 . ( 3 ) - ترجمه صيدنه ، ص 65 . ( 4 ) - اغراض ، ص 620 . ( 5 ) - فرهنگ داروها .