مصطفى النوراني الاردبيلي
171
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
شلمبى مشخصات : در كتب طب سنتى آن را نوعى از تودرى ذكر مىكنند و در برخى كتب با نامهاى خبه ، شفتره ، بذر الخمخم و بزر الخمخم آمده است . در عين حال در بعضى كتب ديگر بذر الخمخم را براى تودرى ذكر مىكنند . در اصفهان خاكشى و در مازندران گياه آن را شلمبى گويند و نام عمومى آن نيز خاكشير است . گياهى است يك ساله يا دو ساله به بلندى حدود 80 سانتىمتر ، قسمت پايين گياه داراى پوششى از كرك و بالاى گياه بدون كرك و در بعضى موارد تمام گياه بدون كرك و گلهاى آن زرد است ، ميوه خورجين درازى مىباشد و داخل خورجين دانهها قرار دارند . تركيبات شيميايى : در دانه خاكشير روغن چرب يافت مىشود و در اين روغن چوپ مواد لينولئيك اسيد ، لينولنيك اسيد ، اولئيك اسيد ، اروسيك اسيد ، پالميتيك اسيد و استئاريك اسيد مشخص شده است . خواص - كاربرد : از تخم خاكشير بهعنوان ملين و براى تسكين التهاب پوست از جمله كهير استفاده مىشود . از گلها و برگهاى گياه بهعنوان قابض و داروى رفع كمبود ويتامين C استفاده مىشود . تخم خاكشير كه تلخ است و براى نرم كردن سينه و بهعنوان تونيك و در موارد برونشيت بهعنوان تب بر و در موارد اسهال خونى استفاده مىكنند . « 1 »
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 3 ، ص 172 .