مىآورند . دم‌كرده يا جوشانده 30 تا 60 در هزار برگ يا پوست و يا چوب آن به مقدار يك فنجان قبل از هر غذا يا گرد برگهاى خشك گياه به مقدار 2 تا 4 گرم مخلوط با عسل به‌عنوان ملين يا به‌صورت دم كرده‌هاى معطر به‌عنوان تب‌بر در آغاز بيمارى مصرف مىشود . كليه قسمتهاى گياه بخصوص ميوه آن مسهل و ملين و قىآور است . در چين از برگهاى شمشاد رسمى يا شمشاد ژاپنى براى كمك به زايمانهاى سخت استفاده مىشود . در شمشاد ژاپنى بيشتر پوست درخت مورد توجه است و از جوشانده پوست آن براى داروى ضد روماتيسم استفاده مىشود . « 1 » شمشاد را به يونانى بقسين و به عربى بقس و به هندى پاپرى گويند و آن درخت بزرگى است . گويند كه جميع اجزاى درخت سرد در دوم و خشك در سوم است . برگ آن براى حيوانات ، مخصوصا شتر سم است . ضماد آن با حنا بر سر جهت تقويت مو و دفع سردرد مفيد است و ضماد آن با سفيدى تخم مرغ و آرد گندم جهت استحكام مفاصل و ماليدن پخته برگ شمشاد جهت خروج مقعد مجرب است . تخم آن قابض و خشك كننده رطوبت‌هاى معده و روده است و قطع كننده ريزش آب از دهان مىباشد البته براى سه روز و هر روز يك مثقال با آب و شكر خورده شود . عرق شكوفه شمشاد در تقويت دل و مغز قويتر از عرق بهار نارنج است و چون از چوب آن شانه بسازند مو را تقويت كند و فساد آن را دفع كند . صاحب جامع گفته : از خاصيتش آن است كه چون ميوه آن خورده شود منع حمل نمايد . مقدار خوراك تخم تازه آن كه دانه بيرون كرده باشند تا يك اوقيه و از خشك آن سه مثقال است . « 2 » در كتاب « تحفه حكيم » علاوه بر خواص فوق مزاج آن را در دوم گرم و خشك و در « قرابادين كبير » گرم و خشك و سرد نوشته است .

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 3 ، ص 113 . ( 2 ) - محيط عظم ، ج 2 ، ص 134 ؛ تحفه حكيم ، ص 51 ؛ قرابادين كبير ، ص 119 .