مصطفى النوراني الاردبيلي

148

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

شيرين و صمغى است ، از حل كردن آب نرم مىشود و مانند زنجبيل بريده مىشود كه از چين آورده مىشود . « 5 » در حب جالينوس با ادويه : براى مقوى باه ، مقوى عام استعمال شده است . در حب غير موميايى : مقوى باه ، دماغ ، مقوى عام ، زياد كننده قوت مردانگى . در عرق غير با ادويه ديگر : براى مقوى قلب ، دماغ ، جگر و غيره . در سيلاب كبير : مغلظ منى ، مقوى اعصاب ، مقوى باه و جگر ، مقوى عام با ادويه ديگر استعمال شده است . در معجون پياز : با خولنجان ، زنجبيل ، شقاقل مصرى ، شير ، شكر ، به‌طور مقوى باه ، مغلظ منى و غيره به كار مىرود . در معجون خور : براى مسكن . در معجون راح المؤمنين : براى تنگى نفس ، مسكن و غيره مىباشد . در معجون شير با برگه : مقوى باه ، مغلظ منى ، ممسك ، تقريبا در تمام معجونهاى مقوى ، ممسك ، مغلظ منى و غيره استعمال شده است . « 1 » دوقو : تخم جزر وحشى مشابه نانخواه است و لكن از آن كوچكتر و تندتر و در ذائقه ، بوته آن از يك وجب تا دو وجب مىشود . برگ آن مانند برگ باديان و لكن از آن كوچكتر گل آن زرد رنگ ، بيخ آن برابر انگشت چاق ، در ذائقه مانند جزر مىماند . در هند و ايران مىرويد ، مزاج آن گرم و خشك است ، محلل بلغم و اورام ، مفتح ، منفث بلغم ، مقوى معده ، مقوى باه ، كاسر رياح ، مدر بول و حيض . منفث سنگ گرده و مثانه ، معرق ، قاتل ديدان است ، با عسل مقوى باه است . در امرا سد جگر و استسقاى زياد و در سرفه بلغمى مفيد است و اورام بلغم را حل مىكند . نفع خاص : مدر بول و حيض ، مضر : مزاج گرم ، مصلح آن : كتيرا ، بدل آن : تخم كرفس

--> ( 5 ) - فارماكو گرافيا ، ج 11 ، ص 137 . ( 1 ) - همدرد ، ص 287 - 284 - 282 - 276 - 270 - 269 - 262 - 244 - 199 - 107 - 98 .