مصطفى النوراني الاردبيلي

105

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

دارد ، داراى مقدار زيادى گوگرد ، مواد زايد خارجى ، بو و طعم آن زننده است و اگر چنين نبود داروى خوبى براى كم خونى بود . استاد پورداود در كتاب « هرمزد نامه » شرح مفصلى در باره تاريخچه نيشكر نوشته كه اصل و لفظ نيشكر را هندى مىداند ولى در نوشته‌هاى جالينوس نيز كه از دانشمندان يونان در قرن دوم ميلاد مسيح بود دارويى از نيشكر به چشم مىخورد . خواص - كاربرد : شكر تيغال از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى از نظر حرارت و برودت معتدل و رطوبت آن كمى بيشتر و با كمى لزجى مىباشد . براى سرفه و دستگاه تنفس به‌عنوان داروى خيلى نافع تجويز شده است . ملين سينه است و خشونت سينه را رفع مىكند ، مرى را تسكين مىدهد و براى سرفه و صاف كردن صدا و رفع خشكى گلو نافع است . اسراف در خوردن آن به هم خوردگى حال و آشفتگى ايجاد مىكند . « 1 » جنس پيله اين حيوان كه از ترشحات گياه شكر تيغال ساخته شده تركيبى از مواد سلولزى و نشاسته و مواد ازته و به مقدار زياد ( در حدود 25 درصد ) قند مخصوص به نام ترهالوز است . بايد دانست كه در بازار منظور از شكر تيغال همين گل تيغال يا پيله خز و كك است و خود گياه را به نام تيغال يا علف تيغال مىنامند . خار شكر ، رعى الابل ، شوك الجمال ، شوك الجمل ، شكر تيار . « 2 » شكر تيغال به فارسى تيهال گويند و تازه آن شيرين و چون كهنه شود از شيرينىاش كم مىشود . معتدل در گرمى و سردى است و رطوبت بر آن غالب و با لزوجت است و ملين سينه و نافع سرفه ، سوزش مرى و خشونت مرى ، گرفتگى صدا ، خشكى گلو و معده مىباشد . استعمال زياد آن معده را سست كند و قىآور مىباشد و مصلح آن شكر

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 6 ، ص 150 ؛ محيط اعظم ، ص 425 . ( 2 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 2059 .