مصطفى النوراني الاردبيلي
100
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
تركيبات شيميايى : در اعضاى هوايى درخت شجرة السماء ( عرعر ) ماده تلخى وجود دارد به نام الانتين . در برگهاى درخت عرعر يك اسانس روغنى فرّار مشخص شده و در پوست درخت عرعر ماده عامل تلخ الانتين و ساپونين وجود دارد . در چوب عرعر مواد رزينى ، تانن و ماده ساپونين ، كاسين ، كوئرستين و در آخر وانيلين وجود دارد . خواص - كاربرد : ميوه آن در داروخانهها بهعنوان دارو براى بيماريهاى چشم طبق نسخه پزشك عرضه مىشود ، در منچورى از ميوه آن براى قطع ديسانترى استفاده مىشود . در چين ميوه آن بهعنوان ضد سرفه ، قاعدهآور و براى درمان بواسير تجويز مىشود . ديگر اعضاى اين درخت در نقاط مختلف مصرف دارويى دارد . « 2 » شجرة الابهل مشخصات : در كُتب طبّ سنّتى انواع آن را با نامهاى « عرعر » و « شجرة الابهل » و در كُتب فارسى قديم انواع آن را با نام فارسى « كوكلان » ، « ناژون » ، « سرو كوهى » ، « وُرْسْ » و . . . آمده است . پيرو يكى از انواع سرو كوهى است كه كوچك يك پايه يا دو پايه ، بلندى آن در بعضى نقاط تا 12 متر مىرسد . در مقطع ميوه از خارج به داخل اولًا : قشر خارجى ميوه ديده مىشود ، ثانيا : گوشت داخلى ميوه به رنگ سبز مايل به زرد و بالاخره مغز ميوه كه 3 عدد دانه با غشاء سخت در آن وجود دارد . تركيبات شيميايى : داراى اكساليك اسيد و به مقدار جزئى چند اسيد ديگر و كمى قند و در حدود 20 / 1 - 8 / 0 درصد اسانس يافت مىشود . علاوه بر اسانس در ميوه آن در حدود 8 درصد رزين و 36 / 0 درصد يك ماده تلخ جونيپرين مشخص شده است .
--> ( 2 ) - معارف گياهى ، ج 5 ، ص 278 .