* توسه سياه درختچه‌اى است به ارتفاع 1 تا 4 متر و داراى شاخه‌هاى بدون خار كه در غالب نواحى مرطوب و جنگلهاى اروپاى شمالى و مركزى ، آسيا ، سيبرى و ايران مىرويد . پوست ساقه آن صاف تيره رنگ و داراى راه راه سفيد قابل تشخيص است . برگهاى منفرد بى كرك بيضوى به‌طول 3 تا 5 و به عرض 3 سانتيمتر و شفاف دارد . گلهايش كوچك به رنگ سبز گلى ، مركّب از قطعات 5 تايى منفرد يا مجتمع به تعداد كم و ميوه آن به قطر 8 ميلىمتر و داراى رنگ قرمز است ولى تدريجا تغيير رنگ حاصل كرده و سياه مىشود . پرورش آن در حاشيه مزارع جهت محدود ساختن اين نواحى و حتى به‌عنوان زينت در بعضى نقاط معمول است . گلهاى آن مورد توجه زنبور عسل مىباشد . قسمت مورد استفاده اين گياه پوست ساقه و شاخه آن است كه در فاصله ماه‌هاى خرداد و مرداد آنها را به صورت نوارهاى بلند از ساقه و شاخه‌ها جدا كرده به قطعات كوچك تقسيم و در محلى به دقت خشك مىنمايند . سطح خارجى اين قطعات به رنگ خاكسترى قهوه‌اى ولى سطح داخلى آنها به رنگ قهوه‌اى دارچينى است . پوست شاخه‌هاى 3 تا 4 ساله اين گياه داراى حداكثر ماده مؤثر است . پوست بوردن به مقدار كم ، اثر ملين ، ولى به مقادير زيادتر اثر مسهلى دارد . امروزه مصرف آن به علت آنكه در فرمول عده زيادى از تيزان‌ها ، محلولات مسهلى به جاى سنا وارد مىگردد ، زياد شده است . مصرف محلول‌هاى دارويى پوست بوردن در موقع يبوست‌هاى مزمن اثر مفيد مىدهد ، به‌علاوه به علت صفرا بودن ، يبوست‌هاى اسپا سموديك ( تشنجى ) را نيز درمان مىكند اثر تحريك كننده پوست بوردن در مخاط دستگاه هضم كمتر از فرآورده‌هاى مشابه نظير نرپرن است . پوست بوردن مىتواند با مقادير كم مورد استفاده زنان باردار نيز قرار گيرد . زيرا حركات دودى شكل روده را افزايش نمىدهد . پوست بوردن در رفع چاقى و درمان سلوليت ، اثرات مفيد ظاهر مىكند . در استعمال خارج ، به كار بردن جوشانده‌هاى غليظ پوست ، مخصوصا پوست ريشه ، در درمان جرب ، كچلى ، سوداى مزمن و همچنين معالجه و التيام زخمها و