مصطفى النوراني الاردبيلي
482
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
خواص درمانى : دانهاش قاعدهآور ، مسهل و ضد كرم مىباشد و اغلب بادشكن بوده ، نباتش شبيه به رازيانه بوده و از آن درازتر و باريكتر است . در اول گرم و در سوم خشك در حيض و بول و شير باشد . مقطع اخلاط ، سقط جنين و بخور آن باعث فرار حشرات مىشود ، جهت قولنج ، درد سينه سرفه ، قى و يرقان مفيد است . « 4 » در تحفه ص 168 گويد : به فارسى سياه دانه مىنامند ، نباتش شبيه به رازيان و از آن درازتر و باريكتر و گلش زرد مايل به سفيدى و تخمش سياه و مغزش سفيد است . در اغراض 599 گويد : شونيز گرم و خشك است ، به درجه سيم تيزى او بلغم را مىبرد . در مايروف م / 365 گويد : شونيز لغتى است فارسى كه گاه به صورت شميز معرب شده و يونانيان آن را ملانيتون مىگفتند . بهمنيار / 199 گويد : سياه دانه كه معروف است و روى نان مىپاشند و آن را شونيز هم مىنوشتهاند . شونيز ( سياه دانه ) گياهى است از تيره آلالگان جزء دسته خريقها كه پوشيده از كركهاى ظريف است ، و برخى از گونههاى آن ممكن است فاقد كرك باشد . اين گياه بهطور خودرو و در اكثر نقاط و از جمله ايران مىرويد . برگهايش داراى تقسيمات باريك و گلهايش منفرد و دانهاش تيره رنگ و سه گوش و داراى بويى مخصوص است . ارتفاع آن تا 40 سانتيمتر مىرسد و گلهايش آبى رنگند . سياه دانه را نانوايان براى خوشمزگى نان در موقع پخت روى آن مىريزند ( فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، 1969 ) . black cumin همان دانه هست كه ذكر آن در انجيل شده است . بوته آن مانند بوته باديان مىماند و لكن ساقههايش خيلى باريك ، بر آن يك ميوه طويل مانند باقلا مىرويد كه وقتى كه برسد از آن تخمهايى مانند تخم پياز سه پهلويى درمىآيد . رنگ بيرون آن
--> ( 4 ) - راز گياهان شفابخش ، ص 176 .