مصطفى النوراني الاردبيلي

480

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

براى رفع سرماخوردگى ، زكام ، دندان درد و درد رحم نيز مفيد است . سياه دانه در نواحى مختلف جنوب اروپا و بعضى نقاط آسيا و ايران مىرويد به‌علاوه پرورش مىيابد . دانه‌اش تيره رنگ ، سه گوش و داراى بوى مخصوص است ، له‌شده آن بويى شبيه بوى زيره دارد ، زمان گل دادن آن آخر ارديبهشت تا تير ماه است . زنبور عسل علاقه مفرط به نوش آن دارد ، استفاده از اين گياه از قديم الايام بين ملل مختلف معمول بوده است . دانه‌اش داراى اثر مسهل و زياد كننده ترشحات شير است از دانه‌هاى آن هنوز هم براى مصارف مذكور و دفع گازهاى معدى و بيماريهاى نزله‌اى دستگاه تنفس استفاده مىشود . گياه در اراك مىرويد و در اصفهان و نواحى مختلفى از ايران پرورش مىيابد به‌علاوه هنوز هم در نانوايىها سياه دانه را بر روى نان جهت معطر ساختن آن مىپاشند . « 2 » سياه دانه در رفع درد سر مفيد مىباشد . « 3 » سياه‌دانه و عناب تب‌بر است ، تب را زايل مىگرداند . « 4 » مواد مؤثر موجود در سياه دانه بيش از آنكه جنبه غذايى داشته باشد از لحاظ درمانى و دارويى واجد اهميت و ارزش است ماده‌هاى معدنى سياه دانه عبارت است از يد ، گوگرد ، منگنز ، منيزيم ، پتاسيم و كبالت كه در بسيارى از بيماريهايش اسامى درمانى را بازى مىكند . سياه دانه در ناراحتىها و نارسايىهاى كبد حكم يك داروى مؤثر را دارد به‌طورى كه تلخى دهان و حتى يرقان ايكتر را درمان مىبخشد . « 1 » به فارسى سياه دانه و سياه تخمه و در كتب قديم طب سنتى با نامهاى شونيز و شونوز آمده است و به عربى آن را حب السودا و كمون اسود مىنامند . « 2 » سه نوع سياهدانه در ايران پيدا مىشود ، يك نوع آن تلخ است . خواص دو نوع ديگر يكى عادت ماهانه بانوان را باز مىكند ، نوع سوم كشتن كرمهاى

--> ( 2 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 1 ، ص 43 . ( 3 ) - حلية المتقين ، ص 55 . ( 4 ) - همان ، ص 197 . ( 1 ) - فرهنگ خوردنىها ، ص 304 . ( 2 ) - معارف گياهى ، ج 5 ، ص 211