مصطفى النوراني الاردبيلي

439

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

و سين مهمله به فارسى سندرو ، به يونانى قاسامن و به سريانى قاموز و به هندى چندرس مىگويند و آن چيزى است شبيه كهربا و رنگ آن زرد و بعضى قطعه‌هاى آن سرخ رنگ و از كهربا خردتر و در آتش و روغن كنجد و سرشف بر آتش گداخته مىشود و در ماهيت آن اختلاف كرده‌اند . ديسقوريدوس گفته كه صمغ درختى است در زمين هند و بلاد مغرب و بعضى گويند كه صمغ درخت عرعار و نزد بعضى درخت ساج است و محمد بن احمد گفته كه آن صمغ نيست بلكه از چشمه كه به بعضى سواحل بحر هند است ، بيرون مىآيد و از باطن زمين مثل قير گداخته بر مىآيد . پس هر گاه در بحر جارى مىگردد ، منجمد مىشود و موجهاى بحر به‌سوى كنارها مىافكند و آن را مىگيرد . دخان آن با عود هندى جهت رفع صداع و قطع زكام بارد مفيد است . « 2 » سندروس صمغى است كه از گونه‌اى سرو كوهى استخراج مىشود و در طبّ قديم مورد استعمال بوده ، ضمنا از آن در ساختن دانه تسبيح يا گردن بند استفاده مىكرده‌اند . از مخلوط سندروس و روغن بزرك ، روغنى به نام روغن كمان حاصل مىكرده‌اند كه از جهت چرب كردن كمانها استفاده مىشد . حجر السندروس ، تبريزى ، نارون . « 1 » ديسقوريدوس در قانون گويد : سندروس انگم درختى است از عربستان و هندوستان ، كمكى به مر مىماند . بويش بد است بعضى از دود آن استفاده كنند و گاهى لباسها را بدان دود كنند . اين انگم را با استرك و مر مخلوط مىكنند و بر آتشى مىنهند و سندروس مىسازند . گرم و خشك است ، گيرنده و بند آورنده خونريزى است . كشتىگيران اين دارو را به كار مىبرند كه سبكخيز و توانا باشند و به نفس گرفتگى دچار نشوند . كسى كه بخواهد لاغر شود ، هر روز سه چهارم درهم سندروس را در آب و سكنجبين حل كند و بخورد ، بسيار مؤثر است . سرما خوردگى به وسيله دود سندروس

--> ( 2 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 64 . ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 1930 ؛ قرابادين كبير ، ص 254 ؛ فرهنگ داروها ، ص 214 ؛ ابن البيطار ، ج 3 ، ص 38 .