از مغز جدا مىشود و مغز آن نيز سفيد رنگ و لهذا مانند آرد نرم مىباشد . هر دو نوع در وسط فصل تابستان پخته مىشود و قوت آن تا دو سال باقى مىماند . آن سرد و خشك است ، سفيد ، مقوى و مفرح ، قابض شكم و حابس سيلانات و قاطع قى و اسهال و نافع سرفه گرم است و سويق آن نيز جهت امور مذكوره نافع و منظم ادرار بول و مانع تقطير آن است . گل سنجد گرم و خشك و مهيج باه ، خصوصا زنان را و لهذا زنان و دختران نو رسيده را از بوييدن آن منع مىنمايند . « 1 » غبيرا ، سنجد سرد و خشك است . هر خونريزى را بند آورد ، صفرايى را بر مىكند كه به اندرون مىريزد ، اگر مزه شراب شود به كندى مست مىشوند . سنجد از زالزالك كمتر گيرنده و قبض است ، در علاج سرفه گرم مفيد است ، از استفراغ جلوگيرى مىكند در علاج پوست‌اندازى روده كه ناشى از صفرا باشد نافع است و ادرار را زياد مىكند . « 2 » مهراى آن در روغن زيتون جهت مفاصل و استرخاء و دراز كردن موى مجرب و اندازه شربتش يك مثقال است . « 3 » درختى است كه در طب سنتى با نامهاى ( كنار ) و سدر ، سدره ، سنجد گرجى و شجرة النبق آمده است . ميوه اين درخت سرد و خشك است ، ميوه نارس آن قابض و نفّاخ و رسيده آن ديرهضم ، مسهل صفرا از معده و رودهاست . سرخ كرده و بو داده ميوه كنار يا سنجد گرجى خيلى قابض براى اسهال و زخم روده‌ها و تبهاى گرم مناسب است . براى آبله ، سرخجه و سرخك نافع است ، عطش را تسكين مىدهد ، جهت جلوگيرى از ريزش مو و تقويت اعصاب نافع است . « 1 » سنجد تلخ را در ميان آذربايجان جالى گويند ، در كتب طب سنتى با نامهاى ابوقانس آمده است ، ميوه‌اش تخم مرغى كوچك با طعم كمى ترش ، از سنجد تلخ با كمك قند مرباى خوش‌طعمى درست مىشود . جوشانده ميوه سنجد تلخ براى رفع التهاب‌هاى جلدى به كار مىرود . براى رفع عوارض ناشى از كمبود ويتامين C خورده مىشود .

--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 62 ( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 354 ( 3 ) - تحفه حكيم مؤمن ، ص 190 . ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 3 ، ص 130 .