مصطفى النوراني الاردبيلي

393

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

سياهى آن و خاكستر چوب آن مغسول قايم مقام توتيا است و ضماد پوست و صمغ آن جهت قروح نافع و پاشيدن برگ سوده آن بر جراحات الحام آن نمايد . پاشيدن گل آن مجفف قروح مزمنه و آكله و به دستور ذرور خاكستر آن و شستن سر به آب طبيخ آن نافع شوره سر است و ضماد برگ آن مسكن صداع حار و اكتحال صمغ و گل آن جهت تاريكى چشم نيكو است و چون عصاره برگ يا بيخ ساييده آن با روغن گل در پوست انار جوشانيده در گوش بچكانند ، براى تسكين درد آن و آمدن چرك از آن نافع و به دستور مطبوخ پوست تازه آن و خاييدن برگ آن مقوّى لثه مسترخى حار است و غرغره با آب طبيخ پوست يا عصاره آن اخراج زالو از حلق نمايد و آشاميدن آن نافع نفث الدم و نزف الدم است و آشاميدن برگ ساييده آن نافع درد جگر و چون برگ آن با فلفل سياه سوده بنوشند ، جهت رفع مغص و قولنج حادث در امعاى دقاق كه ايلاوس نامند و جهت سده جگر و تنها با آب مانع حمل است و آشاميدن آب افشرده آن جهت دفع سيلان و چرك اعضاى باطنى و سده جگر نافع و نطول آب طبيخ آن جهت نقرس و وجع مفاصل نيكو است مضر كليه مىباشد و مصلح آن صمغ عربى است . بدل آن نيم وزن آن اقاقيا است . « 1 » گزينش : الياف و صمغش ارزش دارويى دارد آن را نشترى مىزنند و شيره از آن مىتراود و مىبندد و ماده بوره‌اى كه در آن است از هر ماده بوره‌اى ديگر براى خوردن بهتر است . خاصيت : گل و برگ و افشره گل و برگش مىخشكاند و نمىگزد و گس‌مزگى دارد ، اليافش قوت آن را دارد و خشك‌تر است افشره برگش را مىگيرند و نگاه مىدارند كه خشكنده بىآزار است . آرايش : خاكستر چوبش كه با سركه باشد ، زگيلهاى ايستاده و واژگون را خشك كند و برمىكند الياف ريشه‌اش در رنگ مو وارد است . زخم و قرحه : ساييده پوست و برگ آن بر بريدگى و زخمهاى بدخيم و تر گذارند مفيد است .

--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 3 ، ص 244 ؛ تحفه حكيم مؤمن ، ص 191 .