مصطفى النوراني الاردبيلي
371
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مقدرا خوراك : جوشانده از 3 تا 4 گرم و گرد و معجونش : 2 گرم مىباشد . « 1 » در بستان المفردات مقدار خوراك آن را 4 گرم نوشته است و آن را مدر عرق و حيض و بول نوشته است و در مرض يرقان و استسقا و طحال و درد جگر و امعاء مفيد نوشته است ، سنگ كليه و مثانه را مىشكند ، لكنت زبان را دور مىكند ، نافع در امراض مقعد و رحم و ضعف چشم مىباشد . « 2 » كتاب همدرد اسم طبى آن را cinnamum iners نوشته است و در گروه داروهاى مشهّى و مقوى معده و جگر و مسكّن درد قولنج نام برده است . و مخلوط آن را با سنبل الطيب ، علوا ، هليله ، فلفل سياه ، ماميران ، نمك لاهورى ، نوشادر و ديگر ادويه براى خارش چشم و امراض ديگر چشم مفيد دانسته است . و نيز بعضى جاها آن را به نام cinnamomum cassia نوشته است و لكن درخت ساذج به اين اسم ناميده مىشود كه آن را در فارسى قرفه و در عربى سليخه و در هندى تج مىگويند و آن پوست درخت ساذج مىباشد ، در صورتى كه به برگهاى درخت ساذج مىگويند و همچنين آن را در بعضى نسخههاى مقوى قلب و دماغ و جگر و مفرح استعمال كرده است . « 3 » * ساج ساج معرب ساگ است و به هندى سال گويند و آن درخت بزرگ است راست قامت ، چوب آن سخت سرخ رنگ با اندك غبرت و سياهى و سنگين و بقاى آن طويل و گاهى ساق آن تا 60 دست مىرسد و برگ آن بزرگ و عريض ، اندك طولانى و ثمر آن به قدر فوفل و پسته و اندك طولانى و در كوهستان مىشود و ثمر آن را جوش داده مىخورند و به رومى اثرش گويند . چوب آن سرد و خشك در دوم است و با اندك گرم است و از ثمر
--> ( 1 ) - مخزن المفردات ، ص 130 ( 2 ) - بستان المفردات ، ص 100 ( 3 ) - همدرد انگليسى ، ص 86 - 74 - 119 - 185 - 269 - 299