مصطفى النوراني الاردبيلي
368
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
نيز terpene , eugenol است اضافه در بيخ درخت آن زياد benzaldehyde safrol مىباشد . بسبب بودن terpene , cinamic aldehyde روغن بيخ درخت از آن فرق مىكند . روش مصرف آن : زنجبيل خشك 72 مثقال ، دارالفلفل 40 مثقال و از هر يكى از شبه و سادج و فلفل و هليله سياه و هل مربى و جوز طيب و نانخواه و دانه انار شيرين و شونيز و زيره كرمانى چهار مثقال ، همه اينها را كوبيده و الك كرده بعد مقدارى فانير خوب اضافه مىكنند . امام عليه السلام فرمود : اينها را در يك برنيه ( ظرف سفالى ) گذاشته ، مقدارى آب مىريزى و زيرش آتش ملايم روشن مىكنى ، بعد آن را در يك ظرفى پاك مىريزى ، سپس ادويه كوبيده را بر روى آن مىپاشى و آن را معجون و مخلوط مىنمايى ، بعد در شيشه و ظرف سفالى آن را برمىدارى و شربت آن مانند جوز بواء است كه گذشت ، مخالف اصلش نيست به اذن خداوند . « 2 » صاحب مخزن الأدويه گفته كه آن برگ يك درخت بزرگ است كه مانند درخت دارچين است . خواص آن را بادشكن ، محرك ، مدر ، معرق ، مفتح و شيرآور گفته است ، در خوشبويى مانند مخلوط ميخك و دارچين مىباشد . به قول پرفسور e . schmidt در سال 1841 روغن اصلى برگ دارچين داراى ماده eugenol است ؛ نيز مقدارى terpene , cinamic aldehyde در آن موجود است . در بيخ درخت آن نيز مقدارى benzaldehy de safrol , eugenol , terpene مىباشد . به سبب دارا بودن terpene , cinamic aldehyde روغن بيخ درختهاى آن تفاوت مىكند . « 3 » محمد زكريا مىگويد كه سادج به برگ ناردين هندى مىماند و اين خطاست و به ناردين تعلّقى ندارد و محل رويش سادج ، سر زمين هند است و نبات آن در موضعى بود از زمين ، كه در آن سماروغ نباشد و آب در آن ساكن مىماند و نبات آن بر روى آب بماند و بر روى آب پيدا مىشود و آن را بيخ نباشد . مىگويند كه صفت سادج هندى آن است كه
--> ( 2 ) - طب الائمه ، ص 77 ؛ بحار ، ج 66 ص 241 . ( 3 ) - فارماكوگرافيا ، ج 3 ، ص 209 .