مصطفى النوراني الاردبيلي

366

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

در برگ خوشبوى مانند مخلوط ميخك دارچين مىباشد . سادج برگ درخت هندى است ؛ باريك ، طولانى ، درخت آن بلند ، چوب آن خوشبو ، قوت آن تا سى سال باقى مىماند و بهترين آن تازه ، تندبويى و تند طعم آن است . خواص آن : حافظ ارواح و اخلاط و مفرح مسمن ، مصلح حال معده ، مقوى احشا و اعضا ، مدر بول و حيض ، براى درد جگر مزمن ، استسقا و يرقان ، امراض مقعد و رحم مفيد است . « 1 » مركز اين گياه در هندوستان است . قوت آن مانند قوت سنبل است و او سنبل نرم و ملايم نزاست . روغن آن از روغن زعفران قوىتر است و در علاج ورم و گرم چشم مفيد است . آن را زير زبان مىگذارند تا بوى دهان را خوشبو و از كرم خوردگى جلوگيرى كند . « 2 » سادج : اين لغت را ماذج با ذال منقوط و سادج با دال مهمله هر دو نوشته‌اند ساذج در ترجمه صيدنه ابو ريحان بيرونى چنين تعريف شده است . سادج برگ درختى در هند مىباشد كه بخاطر خوشبو بودن آن ، به عنوان ادويه در خورشت مخلوط كرده و استعمال مىكنند . « 3 » سادج يا ساذج ، سازح و سازج هندى محمد زكريا گويد : برگ ناردين هندى است و گويند اين اشتباه است و آن هندى و رومى مىباشد . به عربى خوخ اقرع گويند . و به قول شيخ ( بوعلى ) در گلاب بجوشانند ، سپس ساييده بر اورام حاره ضماد كنند ، بسيار مفيد است و به چشم كشيدن آن تنها يا با ادويه مناسب جهت بياض و سلاق و ظلمت چشم مفيد و مقوى دماغ و حواس و نافع درد سر و وسواس و جنون و حافظ لثه از تاكل و محكم كننده دندان و سرعت دهنده حركت زبان ، و گويند آن مدر بول و حيض و شير و عرق و مفتت حصاة و مفيد امراض مقعد و رحم است . شربت آن از يك درم تا يك مثقال تا يك مثقال و در معاجين نيم درم است ، مضر

--> ( 1 ) - قرابادين كبير ، ص 238 . ( 2 ) - قانون در طب ، كتاب دوم ص 238 ( 3 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 78