مصطفى النوراني الاردبيلي
358
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
رنگ است . گلهاى نر و ماده آن به رنگ خاكسترى زرد يا مايل به قهوهاى ، مجتمع به صورت خوشه شامل پنج كاسبرگ ، پيوسته بهم و 5 گلبرگ ضخيم است . ميوهاش مركب از 5 پوشينه و شامل دانههاى متعددى به رنگ سياه ، شفاف و بدون آلبومن است . اين گياه به حالت وحشى در جنوب غربى برزيل تا پاراگوئه مىرويد . تركيبات شيميايى : برگ اين گياهان داراى موادى نظير اسانس ، تانن ، اسيد ژابوريك و الكالوئيدها ، نظير پيلوكاربين ، ايزوپيلوكاربين ، پزو دوپيلوكاربين ، پيلوكارپيدين ، ژابورين ، پزودوژابوژين ، پيلوزين و ايزوپيلوزين است . ماده مؤثر در اين گياه ، بخصوص در برگهاى آن آلكالوئيدى است به نام پيلوكارپين و به علاوه در آن آلكالوئيدهاى ديگرى به نام جابورين و كارپيلين نيز يافت مىشود . در برگهاى گياه اسيدى به نام جابوريك اسيد و كمى اسانس و تانن نيز وجود دارد . پيلوكارپين ، آلكالوئيدى است كه از برگهاى ژابوراندى گرفته مىشود و خاصيت مدرّ و معرّق دارد . خواص درمانى : ژابوراندى ، بهعنوان معرّق در آغاز بيماريهاى مختلف ، مانند آنژين ، لارنژيت و برونشيتها كه با التهاب حادّ مخاط همراهاند ، نتايج نيكو مىبخشد . به علاوه در موارد ورم حادّ كليه ، رماتيسم مفصلى حاد ، آسم و ترشح غير كافى شير مصرف دارد . « 1 » برگهاى سرشاخههاى جوان گياه معرق است و ترشح عرق در بزاق را افزايش مىدهد . اين دارو در موارد رماتيسم و آسم و نورالژى و شروع زكامهاى ريهاى و برونشيت و ناراحتيهاى حلق و حنجره مفيد است . اگر برگ ژابوراندى را دو هفته در عصاره كنكينا و يا تنطور آرنيكا بخيسانند ، ماليدن
--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، ج 1 ، ص 475 - 472