مصطفى النوراني الاردبيلي
340
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
زرد درمىآيد . رنگ زوفا سبز مايل به سياهى ، ذائقه : تلخ ، مزاج : گرم و خشك در درجه دوم ، مقدار خوراك : از 3 تا 7 گرم مىباشد . محل حصول : شام . خواص : محلل اورام ، بلغم را با اسهال دفع مىكند ، جوشاندهاش نافع سرفه و تنگى نفس مىباشد ، كرم را دفع مىكند . « 2 » در كتاب بستان المفردات ، زوفا به دو صورت تر و خشك نوشته شده است : زوفاى خشك : رنگ : بور ، مزاج : گرم و خشك در درجه دوم و مضر براى كبد . مصلحش : انار ترش و صمغ عربى ، بدلش : صعتر فارسى ، نفع خاص : خارج كننده بلغم و دافع سرفه ، مقدار خوراك : جوشاندهاش 12 گرم مىباشد . كرم كش است ، محلل اورام است ، نافع درد پهلو و سينه مىباشد . مزمزه محلول در سركه آن نافع دندان درد مىباشد . جوشاندهاش با انجير و غرغره آن خناق را مفيد است . زوفاى تر : مزاج : گرم در درجه دوم و تر در درجه اول . مضر براى گرم مزاجها ، مصلحش : روغن گل و سركه و سكنجبين ، بدلش : مغز استخوان گاو و گوسفند است . نفع خاص : زخم مجروح را پُر و ورم را تحليل مىكند ، مقدار خوراك : از 4 تا 9 گرم ، ورم را مىپزد ، در ورم كبد و طحال و استسقاء ، ضماد و شربتش مفيد است . ضمادش نافع شكستگى و براى ورم مثانه و رحم مفيد است . با چربى مرغابى مخلوط نموده ، نافع زخمهاى آلت تناسلى ، گوش و فرج مىباشد . « 1 » مخزن المفردات برگ آن را مشابه برگ مرزنجوش نوشته است . خوشبو است و مزهاش تلخ ، در مرض استسقاء و سدههاى جگر مفيد است . مضر براى جگر ، مقدار
--> ( 2 ) - المفردات ، ص 227 ( 1 ) - بستان المفردات ، ص 161