مصطفى النوراني الاردبيلي

335

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

يونانى فنيطوس مىگويند و معنى آن مجرود است و آن زنگ مس مىباشد كه بر مس سركه پاشيده در جاى نمناك دفن مىكنند يا سركه در ظرف مسى كرده روى آن سرپوش مسى نهند و بگذارند و بعد از پانزده روز يا زيادتر بردارند و آنچه زنگ اندرون ظرف به هم رسيده باشد بخراشند و باز همچنين كنند تا هر مقدار كه بخواهند پس با نوشادر آميخته در زمين نمناك دفن كنند يا براده مس در سركه انداخته در جاى نمناك دفن نمايند و گاهى نوع لطيف آن را مىگيرند كه آن زنگار دودى است . و زنگار معدنى در معدن مس متولد مىشود و به يويانى اين را بارسقاريقس مىنامند و عبارت از دهنه مسى است و بر صخور آن از جوهر مس مثل آب مىچكد و منجمد مىگردد و بعضى از آن در تابستان نزد طلوع ستاره كلب از مفازه مقطر مىگردد و منجمد مىشود و آنچه بر صخور بود آن جيد است و آنچه در تابستان مقطر مىشود بسيار بد رنگ است . « 1 » * زنيان مشخصات : اين ميوه نوعى از گياهى است كه به فارسى زنيان و گياه آن در كتب طب سنتى با نامهاى انيسون برى و كمون حبشى آورده شده . از طرف گياه شناسان مختلف در زمانهاى متفاوت نامگذارى شده است . اين گياه در بلوچستان با نام هندى آن اجوان و همچنين اسپركاى مىشناسند توجه شود در برخى مدارك طب سنتى براى گياه باديان رومى نيز نام زنيان را مىبرند ، با زنيان كه در اين بخش بحث مىشود متفاوت است . گياه اجوان يك ساله است بلندى آن كمى از زيره سياه بيشتر و در حدود يك متر است ولى از نظر شكل و برگ و رنگ شبيه زيره سياه است ، ساقه آن پُر شاخه است ، برگهاى آن بريده بريده و نخى شكل مىباشد ، گلهاى آن كوچك سفيد است ، ميوه گياه كه زنيان

--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 110 ؛ تحفه حكيم مؤمن ، ص 137 ؛ صيدنه ، ج 2 ، ص 875 .