مصطفى النوراني الاردبيلي
332
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
موضوعهاى آسارون ، سادج ، دارچين و جوزبوا نقل شده است . گياهى چند ساله و داراى ريزوم غدهاى ناهموار و منشعبى است كه از آن 3 يا 4 ساقه يك ساله به ارتفاع 3 / 0 متر تا يك متر در هر سال خارج مىشود بهطورى كه مجموعا به گياه ، ظاهرى شبيه نى مىبخشد . رنگ گلهاى آنكه مجتمع و به صورت سنبله است ، مايل به زرد و منقوش به لكههايى به رنگ قهوهاى است . اين گياه به حالت طبيعى در نواحى شرقى هندوستان ، سيلان و چين مىرويد . پرورش آن در جنوب آسيا ، ژاپن ، آفريقاى شمالى ، مكزيك ، جزاير آنتيل و ژامائيك معمول است . تكثير آن از طريق كاشتن قطعات ريزوم جوانهدار ، در زمينهاى مرطوب و اصلاح شده بايد صورت گيرد . قسمت مورد استفاده اين گياه ريزوم آن است كه پس از پژمرده شدن قسمت هوائى گياه ، آن را از زمين خارج نموده ، بعد از شستن و قطع ريشههاى كوچك ، در داخل نوعى طشتك چوبى آويخته ، به هم اصطكاك و مالش مىدهند . با اين ترتيب قسمت سطحى ريزومها تحت اثر تماس ، برداشته مىشود و آماده خشك شدن در مقابل نور خورشيد يا در دستگاههاى مخصوص مىگردد . در ايران نمىرويد . زنجبيل گياهى است مخصوص مناطق حاره و دانشمندان گياهشناسى اصل آن را از « بنگال » و « مالايا » دانستهاند از ساليان بسيار قديم زنجبيل شناخته شده و حتى ( يسكوريد ) به اسم ( زيگ ژى بريس ziggibierice ( آن را نام برده است . در بازارهاى فروش دو نوع زنجبيل پيدا مىكنيم : نوع اول زنجبيل خاكسترى است كه بسيار معطر مىباشد غدههاى ريشهاى آن به طول چهار يا ده سانتىمتر مىرسد و قطر آن از يك تا دو سانتىمتر است كه پوستهاى خاكسترى زرد رنگ با حلقههاى برجستهاى روى آن را فرا گرفته است . نوع دوم زنجبيل سفيد است كه پوست آن كنده شده و داراى تكههاى كوچكى است و بوى آن كمتر از زنجبيل خاكسترى ولى طعم آن تندتر است زنجبيل را جزو ادويه مصرف مىكنند يا در مربا مىريزند يا نان زنجبيلى از آن تهيه مىنمايند .